ایمیل :
 
 
آرشیو خبر آمار بازدید: 4401 کد مطلب: 343  

انواع استخر، اصول طراحی و روش های نگهداری + تصاویر

معماری دیزاین
در سال 1896 پس از شروع بازی های المپیك به شیوه ای نوین و بركزاری مسابقات شنا بود كه طراحی و ساخت استخرهای شنا به سرعت رشد كرد و به تدریج استخرها شنای عمومی در شهرهای مختلف جهان ساخته شد.پس از جنگ جهانی اول بود كه رغبت عمومی برای برگزاری مسابقات شنا بیشتر شد .در این میان،استانداردهای مرتبط با استخرها نیز تدوین و منتشر شد و ضرورت آموزش صحیح فنون شنا اهمیت دو چندان پیدا كرد..
۱۳۹۲ جمعه ۸ شهريور ساعت 11:39

استخر سازه ای مصنوعی است كه مانند بك مخزن سرباز آب مورد نیازی كه برای مقاصد مختلف مورد استفاده قرار می گیرد را در خود نگه می دارد.استخرهای شنای امروزی تقریبا از اواسط قرن نوزدهم در میان مردم جای خود را باز كرد.
در سال 1896 پس از شروع بازی های المپیك به شیوه ای نوین و بركزاری مسابقات شنا بود كه طراحی و ساخت استخرهای شنا به سرعت رشد كرد و به تدریج استخرها شنای عمومی در شهرهای مختلف جهان ساخته شد.پس از جنگ جهانی اول بود كه رغبت عمومی برای برگزاری مسابقات شنا بیشتر شد .در این میان،استانداردهای مرتبط با استخرها نیز تدوین و منتشر شد و ضرورت آموزش صحیح فنون شنا اهمیت دو چندان پیدا كرد.پس از جنگ جهانی دوم،گراش عمومی برای ساخت استخرهای خانگی نیز افزایش یافت و استخرها جای خود را در ساختمان های مسكونی نیز باز كردند.


انواع استخرها:


استخرهای اقیانوسی
این دسته از استخرها در شهرهای ساحلی و در كنار اقیانوس ها یا دریاها ساخته می شوند.آب مورد نیاز این استخرها به وسیله جزر و مد آب در طول شبانه روز تامین می شود.آب اضافی نیز از دیواره استخر سرریز نموده و به دریا می ریزد.

فصل اول:


نیم نگاهی به استخرها

استخر سازه ای مصنوعی است كه مانند یك مخزن سرباز ،آب مورد نیازی كه برای مقاصد مختلف مورد استفاده قرار می گیرد را در خود نگه می دارد.به ظور كلی استخرها از نظر كاربری،نوع مصالح به كار رفته در سازه استخر و موقعیت استخر نسبت به سطح زمین در گروههای مختلفی تقسیم بندی می كنند.

استخر در گذر تاریخ

در روم و یونان باستان از استخرهای مصنوعی برای مقاصد ورزشی و نظامی و به منظور آموزش مهارت های آبی استفاده می شد.
فرهنگ واژگان فارسی نیز استخر به معنی آبگیر ،تالاب و حوض بزرگی كه آب بسیار در آن جمع می شود آمده است

استخرهای خصوصی
به طور كلی ،ابعاد استخرهای خصوصی كوچكتر از استخرهای عمومی در نظر گرفته می شود.استخرهای خصوصی یا خانگی معمولا در ابعاد m*9.6m(16ft*320ft)4.8تاm*12m(20ft*40ft)6ساخته می شوند،ر حالی كه استخرهای عمومی معمولا ازm(82ft) 25كمتر نیست.
استخرهای خصوصی را می توان در دو نوع دائمی و یا موقتی ساخت.استخرهای موقتی كه پایین تر از سطح زمین قرار می گیرند را می توان در فصل زمستان جمع كرد و دوباره در فصل تابستان در محل خود مستقر نمود.

استخرهای عمومی
استخرهای عمومی اغلب زیر مجموعه ای از مراكز ورزشی هستند كه در آنها قسمت های مختلفی مانند استخر آب گرم،استخر سرپوشیده،استخر سرباز،استخر كودكان و غیره در نظر گرفته می شود.استخرهای سرباز معمولا در مناطق گرمسیر مورد استفاده قرار می گیرند.در استخرهای بزرگ و عمیق معمولا سكوی شیرجه در نظر گرفته می شود.البته سكوی شیرجه تنها باید در استخرهای با عمق كافی تعبیه شود،به طوری كه شیرجه زدن افراد خطری را برای آنها ایجاد نكند.


استخرهای قهرمانی
مشخصات استخرهای قهرمانی كه در مسابقات بین المللی مورد استفاده قرار می گیرند توسط فدراسیون شنا تعیین می شود.بر مبنای استانداردهای این فدراسیون ،طول استخرهای قهرمانی m(164ft)50یاm(82ft)25 و حداقل عمق آنهاm(4.4ft) 1.35باید باشد.برای انكه امكان برگزاری مسابقات در تمام طول سال وجود داشته باشد،استخرهای قهرمانی معمولا به صورت سرپوشیده ساخته شده و محوطه داخل استخر به سیستم گرمایشی مناسب تجهیز می شود.

استخرهای درمانی
بهره گیری از خواص درمانی آب از سالیان بسیار دور مورد توجه بشر بوده است ،به طوری كه پیشینه آن به حدود چهار هزار سال پیش از مسیح باز می گردد.آب درمانی عبارت است از به كارگیری یخ ،بخار یا آب گرم یا سرد به طوری كه هدف از ان بهبود وضعیت جسمانی ،از بین بردن ناراحتی های فیزیكی و بهبود عملكرد بدن باشد.

استخرهای درمانی را می توان در گروههای زیر جا داد:
-استخرهای آبگرم(خود به دو گروه استخرهای گردابی و استخرهای هوایی تقسیم می شوند)
-سونای خشك و بخار
-حوضچه های آب سرد
-استخرهای آب گرم طبیعی

استخرهای گردابی كه گاهی اوقات كمام های گردابی نیز خوانده می شوند،همان استخرهایی هستند كه بین عامه مردم به جكوزی شهرت دارند.
واژه جكوزی در واقع از نام شركتی به همین نام گرفته شده كه توسط هفت برادر ایتالیایی در كشور آمریكا ساخته شده است.
استخرهای گردابی برای اولین بار توسط شركت جكوزی به تولید انبوه رسید و بدین ترتیب بود كه خیلی زود در سراسر جهان این استخرها با نام جكوزی شناخته شدند.

جكوزی ها در واقع زیر مجموعه ای از استخرها هستند كه برای آب درمانی به ویژه ماساژ آبی مورد استفاده قرار می گیرند.در جكوزی ها آب از طریق تعدادی نازل با فشار زیاد به داخل استخر هدایت می شود كه این جریان آب پر فشار علاوه بر خواص درمانی در قسمت های مختلف مانند گردن ،پشت پاها،تاثیر آرام بخش و لذت بخشی نیز دارد.
استخرهای هوایی كه به آنها حمام های هوا نیز گفته می شود شباهت بسیار زیادی به جكوزی دارند.تفاوت مهم این استخرها با جكوزی آن است كه در استخرهای هوایی ،به جای آب هوا از طریق نازل های تعبیه شده در كف استخر به داخل آب دمیده می شود كه موجب ایجاد تلاطم خفیف و تاثیر ماساژگونه بسیار ملایمی بر روی پوست می شود.
به لحاظ اقتصادی استخرهای هوایی پر هزینه تر از استخرهای گردابی هستند و در شرایط یكسان پمپ بزرگتری باید در آنها مورد استفاده قرار گیرد كه علت آن این است كه در استخر هوایی جریان هوا از كف استخر كه تحت بیشترین فشار قرار دارد به داخل كاسه استخر دمیده می شود بنابراین برای ورود هوا به داخل استخر فشار ناشی از وزن تمام آب باید توسط پمپ خنثی شود.
به تدریج كه حباب های هوا به سمت بالا حركت می كنند ،فشار وارد بر ان ها نیز كمتر می شود و بدین ترتیب است كه حكباب ها منبسط می شوند تا در نهایت در سطح آب از بین رفته و وارد هوا می شوند.

درست است كه استخرهای گردابی و هوایی هر دو خواص درمانی نیز دارند ولی تكیه بر خواص درمانی در استخرهای هوایی بسیار بیشتر از استخرهای گردابی است.از این جهت بسیار بعید است كه در مجموعه های ورزشد و استخرهای عمومی كه صرفا برذای ورزش و تفریح در نظر گرفته شده اند،با استخرهای هوایی مواجه شوید .این استخرها امروزه تنها در مراكز آب درمانی و مراكز توان بخشی مورد استفاده قرار می گیرند.

علی رغم آنكه سونا در گروه استخرها جای نمی گیرد ولی به عنوان مكان های جانبی استخر و در گروه كاربرد های آب درمانی جای می گیرد.
سونا خود به دو گروه سونای خشك و بخار تقسیم می شود.در سونای خشك از هوای گرم و خشك برای افزایش دمای محیط و افزایش شدت تعریق بدن استفاده می شود.

در سونای خشك بدن در رطوبت نسبی بسیار پایین در معرض دمای یاد شده قرار می گیرد و به این ترتیب علی رغم دمای بسیار بالای هوا،شرایط آسایش انسان بر روی نمودار سایكومتریك در منطقه مناسبی قرار می گیرد،به طوری كه انسان قادر به تحمل این هوا خواهد بود.
اما وضعیت در سونای بخار كمی متفاوت است .در سونای بخار افزایش تعریق با استفاده از بخار گرم با دمای تقریبی 50-40درجه سانتی گراد در رطوبت نسبی تقریبا 100%انجام می گیرد.در صورتی كه دمای بخار از محدوده یاد شده بیشتر باشد،مشكلات متعددی از قبیل تورم،ایجاد تاول و سوختگی پوست برای افراد ایجاد می شود.

استفاده از سونای خشك برای افرادی كه دارای ناراحتی ریوی هستند چندان توصیه نمی شود چرا كه شرایط سونای خشك موجب تحریك ریه و وخیم تر شدن بیماری فرد می شود.

حوضچه آب سرد نیز یكی دیگر از انواع استخرهای درمانی هستنتد.آب سرد علاوه بر خواص آرام بخش ،تاثیر بسیار مطلوبی بر كاهش تورم و التهاب پوست دارد.
همچنین برای رفع سردرد یا كاهش دمای بدن افراد بیمار نیز گاهی از این استخرها استفاده می شود.
استخرهای طبیعی نیز نوعی دیگر از استخرهای درمانی است كه در آنها معمولا آب گرم مملو از مواد معدنی از درون زمین می جوشد.این دسته از استخرها نیز جایگاه قابل توجهی در آب درمانی دارند.در برخی از استخرهای مصنوعی نیز برای درمان بیماران ،مواد مختلفی به منظور دستیابی به هدف خاص به آب تزریق می شود كه هدف از آن تنها استفاده درمانی است.



آبگیرهای طبیعی
آبگیرهای طبیعی كه گاهی به آنها استخرهاب بدون لبه یا استخرهای بیكران نیز گفته می شود،گروهی از استخرها هستند كه هیچ مرز مشخصی برای آنها قابل تعیین نیست.
این آبگیرها معمولا در بستر كهها ،سواحل اقیانوس ها،دریاها و قله كوهها شكل می گیرند.
در آبگیرهای مصنوعی معمولا از دو سیستم گردش آب متفاوت استفاده می شود.یكی از این سیستم های مشابه با سیستم گردش آب متداول استخرهاست كه در آن آب استخر پس از عبور از فیلترها و گرمكن به قسمت اصلی استخر پمپ می شود.سیستم دومی كه در این استخرها به كار گرته می شود،سیستم گردش آب در كناره های آبگیر است.

در این سیستم آب پس از عبور از فیلترها در مجرای جمع آوری انباشته شده و سپس توسط پمپ به استخر فوقانی ارسال می شود.

انواع استخرها از نظر جنس سازه عبارتند از:
-استخرهای بتنی
-استخرهای آب بندی شده با وینیل
-استخرهای فایبر گلاس
-استخرهای فلزی
-استخرهای چوبی



استخرها از لحاظ موقعیت قرار گیری استخر نسبت به سطح زمین نیز در دو گروه زیرتقسیم بندی می شوند:
-استخرهای زمینی
-استخرهای رو زمینی
استخرهای زمینی آن دسته از استخرهایی هستند كه پس از حاك برداری و حفر گودال در زمین ساخته می شوند.در حالی كه استخرهای روزمینی معمولا بر روی یك فونداسیون یا سكو،بالاتر از سطح زمین قرار می گیرند.این دسته از استخرها به ویژه در مناطقی كه گودبرداری زمین به دلیل مشكلاتی مانند یخ زدن خاك امكان پذیر نیست مورد استفاده قرار می گیرند .ساختار برخی از این استخرها به گونه ای است كه می توان انها را به راحتی از مكانی به مكان دیگر منتقل نمود.
برای مثال در فصل زمستان و یخ بندان به راحتی می توان این استخرها را جمع كردو یا در هنگام مسافرت انها از خانه ای به خانه دیگر منتقل كرد.
جانمایی استخر
استخرهای سر پوشیده و سرباز هركدام مزایا و معایبی دارند.سرپوشیده یا سرباز بودن استخرها بیشترین تاثیر را بر وضعیت معماری و سازه ساختمان خواهد شد.
جانمایی استخرهای سرپوشیده
در سال های اخیر برای آنكه امكان بهره برداری از استخر در تمام سال وجود داشته باشد تمایل كارفرمایان بیشتر به ساخت استخرهای سرپوشیده بوده است.
اولین مزیت استخرهای سرپوشیده آن است كه در تمام طول سال می توان از ان استفاده كرد.در حالی كه دوره كاركرد استخرهای سر باز در طول سال معمولا بیشتر از صد و پنجاه روز نیست.
در استخر روباز مشكلاتی مانند انجماد آب،كثیف شدن كف و جداره استخر به واسطه عوامل خارجی ،تغییر رنگ اب به دلیل ریزش برگ و صمغ درختان به داخل استخر و مشكلاتی از این دست كمتر است.
البته استخرهای سرپوشیده نیز به نوبه با مشكلاتی همراه هستند.

در استخرهای سرپوشیده،درست همانند فضاهای بسته داخل ساختمان برای آنكه شناگران احساس راحتی و آسایش كنند،باید وضعیت داخل سالن استخر به لحاظ دما،رطوبت نسبی،كیفیت هوای داخل،روشنایی و عواملی مانند آن در زضعیت مطلوبی باشد.


مهم ترین ملاحظاتی كه باید در طراحی استخرهای سرپوشیده در نظر گرفت را می توان در موارد زیر خلاصه كرد:

1-كنترل وضعیت هوای داخل استخر از نظر دما و رطوبت نسبی با استفاده از روش های مختلفی مانند تهویه ،رطوبت گیری و گرمایش هوای استخر
2-تامین روشنایی مورد نیاز در فضای داخل استخر
3-تامین الزامات سازه ای مورد نیاز برای جلوگیری از نشت آب استخر به سایر قسمت های ساختمان.
یكی از مهم ترین مشكلاتی كه طراحان در استخرهای سرپوشیده با ان روبرو هستند،تامین آسایش حرارتی شناگران است.كنترل وضعیت هوای داخل استخر علاوه بر تامین آسایش شناگران به افزایش عمر مفید ساختمان و تجهیزات موجود در آن نیز كمك می كند.



محیط گرم و مرطوب استخرهای سرپوشیده شرایط مناسبی را برای رشد قارچ ها و باكتری ها فراهم می آورد.ضمن انكه ورود هوای آلوده و مرطوبی كه حامل باكتری های بیماری زاست سلامت شناگران را نیز به خطر می اندازد.
بخش عمده ای از روشنایی مورد نیاز استخرهای سرپوشیده در طول روز را می توان با استفاده از نور طبیعی تامین كرد.
در سالهای اخیر با افزایش هزینه انرژی مصرفی،توجه بسیاری از طراحان به بهره گیری هرچه بیشتر از نور خورشید برای روشن كردن ساختمان در طول روز معطوف شده است.

استفاده از پنجره های بزرگ ،نمای تمام شیشه ای ،نورگیرهای سقفی و مانند آن،علاوه بر كاهش انرژی مصرفی به واسطه كاهش نیاز به تاسیسات روشنایی،از نظر روحی برای شناگران و كاركنان استخر كه تمام روز در محیطی بسته كار می كنند مطلوب است.
یكی از مشكلات یادشده خیره كنندگی نور خورشید در اثر بازتاب ان توسط سطوح براق ،اجزای مرطوب داخل مجموعه و سطح آب است.


ساده ترین راه برای كاهش خیره كنندگی نور ،خارج كردن مسیر بازتاب نور از میدان دید افراد داخل سالن است.چرا كه اگر نور منعكس شده در میدان دید افراد قرار نگیرد ،بخش عمده ای از خیره كنندگی آن نیز از بین می رود.

بهترین ایده ای كه تیم معماری می تواند ازآن استفاده كند،قرار دادن شیشه های ساختمان در پشت سر تماشاچیان است.به این ترتیب نور از پشت سر افراد به ساختمان وارد شده و به نوعی فضای سقف را جارو نموده ور در نهایت به صورت غیرمستقیم سطح استخر را نیز روشن می كند بنابراین با قرار گیری منبع نور در پشت سر تماشاگران ،نور از میدان دید افراد خارج شده و مشكلاتی مانند بازتاب شدید و خیره كنندگی نور به حداقل می رسد.

رعایت نكات زیر می تواند تا حد زیادی احتمال بروز مشكلات مرتبط با بازتاب خیره كننده نور را كاهش دهد:
-به حداقل رساندن تضاد رنگ بین محل قرار گیری شیشه و دیوارها و كف طبقات مجاور به آن.
-پوشاندن قسمت های شیشه ای درها و پنجره ها با استفاده از پرده ،كركره یا سایبان.

-استفاده از شیشه های مات یا تیره ببرای درها و پنجره هایی كه با خارج ساختمان در ارتباط هستند.
-استفاده از شیشه های رفلكس كه بخشی از نور را منعكس می كنند.البته در صورت استفاده از این شیشه ها باید ملاحظات انعكاس نور در فضای خارج ساختمان نیز مورد ارزیابی قرار گیرد.
-استفاده از شیشه های جاذب نور كه بخشی از نور خورشید را به خود جذب نموده و اجازه عبور به آن را نمی دهند.



به عنوان یك توصیه كلی استفاده از سقف ها ی كاذب برای استخرهای سرپوشیده چندان توصیه نمی شود.چرا این كار به منزله ایجاد یك منطقه تهویه نشده در استخر است كه احتمال مشكلاتی مانند تقطیر آب و خوردگی در آن بسیار زیاد است.
بنابر این در صورتی كه استخر با سقف كاذب اجرا شده باشد ،این قسمت نیز باید درست همانند فضای داخل استخر تهویه شود.
نورگیرهای سقفی با تمام مزایایی كه برای تامین روشنایی داخل استخر در طول روز دارند،از دیدگاه تهویه مطلوب گزینه مناسبی به شمار نمی روند.چرا كه سطح این نورگیرها به ویژه در مناطق سردسیر خیلی زود در معرض بخار
آب تقطیر شده قرار می گیرد.همچنین مقدار زیاد هوای رفت مورد نیاز برای جلوگیری از تقطیر روی این نورگیرها اغلب یكی از چالش های طراحی شبكه كانال به شمار می رود.

با تمام مشكلاتی كه استفاده از نور طبیعی در سالن استخر به همراه دارد،نمی توان با دادن یك حكم كلی صورت مساله را پاك كرد و همگان را به عدم استفاده از این روش ترغیب كرد.بلكه در صورت به كارگیری این روش ،تمامی ملاحظات یاد شده باید مورد توجه باشد.در واقع این روش ،بار اصلی بر دوش تیم معماری است كه با خلاقیت خود روشی را برای استفاده غیر مستقیم از این نور فراهم آورد.

جانمایی استخرهای سرباز
انتخاب محل استخرهای سرباز معمولا با محدودیت های خاصی همراه است.
در در اغلب اوقات،نقشه كلی استخر باید بر مبنای نقشه ساختمان اصلی كه معمولا یك مجموعه ورزشی است ارائه شود.البته گاهی اوقات نیز استخرهای سرباز خصوصی درداخل باغ یا حیاط ساختمان ها احداث می شوندكه شرایط انها كمی با استخرهای عمومی متفاوت است.


ملاحظاتی كه باید در هنگام تعیین محل استخرهای سرباز رعایت شود را می توان در موارد زیر خلاصه كرد:
-موقعیت استخر باید به گونه ای انتخاب شود كه كاسه استخر و پیرامون ان به ویژه در زمان بعد ازظهر و عصر بیشترین نورگیر را داشته باشد.به منظور حداكثر بهره وری از گرمای خورشید كاسه استخر از سمت جنوب و غرب باید بیشترین نورگیر را داشته باشد.
-پیش از تعیین محل استخر باید آزمایش های كافی در زمینه مشخصات خاك منطقه انجام شود.چرا كه مشخصات خاك تاثیر قابل ملاحظه ای بر هزینه ساخت و اجرای استخر بر جای خواهد گذاشت.

-حتی الامكان باید از ساخت استخر در مجاورت درختان بلند یا نهال هایی كه در آینده به درختانی تنومند تبدیل می شوند اجتناب كرد.چرا كه با تدریج با رشد این درختان ریشه آنها رشد كرده و بیشتر در خاك نفوذ می كند و در صورتی كه سازه استخر در نزدیكی انها قرار گرفته باشد،احتمال آسیب فونداسیون استخر،خطوط تخلیه و سیستم لوله كشی افزایش می یابد.


-در نظر گرفتن موانعی مانند حصار بزرگ،دیوار باغ یا بخشی از ساختمان اصلی كه همانند یك بادشكن طبیعی عمل می كندیك مزیت برای استخرهای سرباز به شمار می رود.به طوری كه با كاهش جریان هوا بر روی كاسه استخر نرخ تبخیر آب و اتلاف حرارت آن به میزان زیادی كاهش می یابد .ضمن آنكه شناگران كه بابدن خیس از آب خارج می شوند ،كمتر در معرض جریان هوا قرار گرفته و بیشتر از محیط استخر لذت می برند.

برای استخرهای سرباز خصوصی نیز می توان پیرامون كاسه استخر را با كاشت بوته ها و نهال های مناسب كه علاوه بر مزایای یاد شده بهتر است جانمایی كاسه استخر به گونه ای انجام شود كه مسیر جریان باد به سمت استخر توسط یك سازه محدود شود.

-تعیین مسیر عبور تخلیه ،خط آب رفت،انشعاب های برق و خط لوله گاز باید با حداكثر دقت ممكن انجام پذیرد.
-محل قرار گیری استخرباید به گونه ای باشد كه فضای كافی برای انتقال مواد و تجهیزات مورد نیاز به داخل سایت وجود داشته باشد.
-در كنار استخر یا ساختمان اصلی مجموعه باید محلی برای نگهداری تجهیزات،ذخیره مواد تمیز كننده و مواد شیمیایی مورد استفاده برای تصفیه آب در نظر گرفته شود.
-برای استخرهای عمومی طراحی استخر و فضای جانبی آن باید به گونه ای انجام شود كه رختكن مجموعه حتی الامكان در نزدیكترین فاصله ممكن تا كاسه استخر قرار داشته باشد.
-در ساختمان های مسكونی و هتل ها ،وضعیت محوطه ای كه استخر در آن قرار می گیرد باید در نظر گرفتن شرایط منطقه ،وضعیت كلی مجموعه و با حداكثر دقت ممكن انتخاب شود.
- به عنوان یك طراح در نظر داشته باشید كه در بسیاری از مواقع كارفرمایان لزوما افراد فنی نیستند.در چنین مواقعی اكتفا كردن به نقشه های فنی دو بعدی برای نشان دادن وضعیت نهایی استخر پس از ساخت به آنها كافی نیست و همین مساله ممكن است در آینده مشكلاتی را ایجاد كند.بنابراین پیش از شروع كار بهتر است یك ماكت یا طرح سه بعدی كامپیوتری آماده كنید تا مطمئن شوید طرح مورد تایید كارفرما است.
-برای استخرهای سرباز باید سرویس های بهداشتی و انشعاب برق مورد نیاز نیز تامین گردد.این نكته گاهی در هنگام ساخت استخرهای خصوصی به كلی نادیده گرفته می شود.
بنابراین اولین مرحله پس از مشخص كردن سرباز یا سرپوشیده بودن استخر،جانمایی آن و طرحی محیط پیرامون كاسه استخر است.

پلان و نقشه استخرها
در چند دهه گذشته تمایل عمومی از استخرهای قهرمانی و استخرهای ویژه مسابقات شنا بیشتر به جنبه های تفریحی آن سوق پیدا كرده است.به طوری كه استخرهای كم عمق باشكل های متنوع و امكانات جانبی متعدد نظیر جكوزی ،حوضچه آبسرد،سونای خشك،سونای بخارو امكانات دیگری مانند انها طراحی و ساخته شده اند.


مهم ترین عواملی كه باید در ساخت استخرهای شنا مورد توجه قرار گیرد عبارتند از:
-پایداری سازه
-قابلیت دوام سازه
-مقاومت سازه در برابر نفوذ آب

بررسی دقیق محل ساخت استخر و وضعیت خاك آن باید در مراحل اولیه طراحی انجام گیرد.دلایل بسیار زیادی برای بازدید و بررسی دقیق محل سایت وجود دارد كه مهم ترین آنها عبارتند از:

1- به دست آوردن اطلاعات كافی در زمینه وضعیت خاك منطقه ،خواص فیزیكی و شیمیایی آن وارائه اطلاعات كافی به طراح برای تصمیم گیری درباره نوع و ابعاد فونداسیون مورد نیاز و سایر اجزای سازه استخر كه پس از گودبرداری در زیر زمین قرار می گیرند.

2- آگاهی از وضعیت مواد خطرناك و سمی موجود در خاك و كسب اطمینان از این كه خاك و آب منطقه با سازه استخر سازگاری دارد.

3- به منظور دستیابی به اطلاعات كافی برای اجرای پروژه و مشكلاتی كه ممكن است در حین كار به وجود آید ،جمع آوری اطلاعات یاد شده برای پیمانكاران به منظور تعیین زمان و هزینه اجرای پروژه بسیار مهم است.


تخلیه آب های زیر سطحی
اصلی ترین دلایل ضرورت تخلیه آب های زیر سطحی در محل ساخت استخر را می توان در موارد زیر خلاصه كرد:
1-كاهش دائمی سطح آبهای زیرزمینی سایت
2-جلوگیری از تجمع آبهای زیر سطحی در زیر پوسته استخر و وارد كردن فشار به آن كه در نهایت موجب ایجاد نیروی بسیار شدید رو به بالا و آسیب دیدن سازه استخر می شود.

برای تخلیه آب های زیر سطحی محل ساخت استخرها معمولا از لوله های سفالی بدون لعاب یا لوله های پلیمری استفاده می شود.در مواردی كه خاك منطقه دانه های ریزی دارد ،می توان از لوله های بتنی توپر یا لوله های سفالی لعاب دار به همراه اتصالات درز باز استفاده كرد.
البته لوله های بتنی تو پر در صورتی كه با روكش های مناسب محافظ نشوند ،در معرض آبهای زیر زمینی آسیب می بینند.

طرح كلی تخلیه آبهای زیر سطحی محل ساخت استخر به وضعیت سایت بستگی دارد.در بسیاری از موارد ،می توان سیستم تخلیه را در پیرامون كاسه استخر اجرا كرد.


معیارهای طراحی استخرها

اولین نكته ای كه در طراحی استخرها از دیدگاه معماری و سازه باید مد نظر قرار گیرد آن است كه حتی ابعاد كوچكترین استخرها نیز باید چندین برابر قد یك شناگر بالغ باشد.

به طوری كه شنا كردن فرد حتی برای مسافتی كوتاه در ان امكان پذیر باشد.
بر همین اساس ،حداقل اندازه توصیه شده برای طول و عرض استخرها به ترتیبm(19.7ft) 6وm(13.1ft)4با حداقل عمق m(3.3ft)1است.
به عنوان یك قاعده سر انگشتی برای تامین شرایط آسایش افراد در داخل استخر مساحت كاسه استخر بر اساس تعداد افرادی كه قرار است به طور همزمان در آن شنا كنند به ازای هرنفر حداقل باید4.5متر مربع در نظر گرفته شود.


شكل و ابعاد استخرهای شنا
ابعاد استخرهای قهرمانی ،آموزشی و شیرجه در سطح بین المللی باید بر مبنای استانداردهای منتشر شده از سوی فدراسیون جهانی شنا تعیین شود.
در واقع این كاربری استخر است كه اصلی ترین معیار برای تعیین شكل و ابعاد به شمار می رود.
برای مثال در صورتی كه قرار است از استخر صرفا برای مقاصد آموزشی استفاده شود ،بهترین انتخاب استخری به شكل مستطیل است .
برای استخرهای صرفا تفریحی نیز می توان از شكل های متنوع و تركیبی استفاده كرد.

علاوه بر كاربری جنس سازه و پوسته استخر نیز برانتخاب شكل استخر تاثیر می گذارد.استخرهایی كه از جنس بتن مسلح ساخته می شوند را تقریبا می توان به هر شكلی ساخت.ولی هزینه ساخت استخرهای به شكل نامتداول به دلیل هزینه بالا ی آرماتوربندی و قالب های بتنی بسیار بیشتر از استخرهای با شكل متداول خواهد بود كه با بتن پاشیدنی ساخته می شوند.



استخرهای عمومی

معیارهای كلی كه باید برای طراحی استخر های عمومی مورد توجه قرار گیرند را می توان در موارد زیر خلاصه كرد:
1-امكان دسترسی شناگران به وسائل حمل و نقل عمومی
2-در نظر گرفتن فضایی مناسب برای پارك كردن وسائل نقلیه شخصی شناگران
3-دسترسی به امكانات رفاهی مانند آب آشامیدنی ،برق ،گاز و تلفن
4-دسترسی به تجهیزات كمك های اولیه ،مراكز آتش نشانی،سیستم های اطفای حریق،مراكز درمانی و آمبولانس
5-وضعیت زمینی است كه قرار است استخر در آن احداث شود از دیدگاه شرایط كلی خاك،مواد شیمیایی خورنده و آلاینده های موجود در آن.


شكل و ابعاد استخرهای عمومی

بر مبنای استاندارد های قدیمی تر استخرهای عمومی به صورت مستطیل یا Lشكل ساخته می شد.
در برخی از استخرهای عمومی بزرگ نیز دو انتهای استخر به صورت كم عمق و بخش میانی آن به صورت عمیق ساخته می شود.در استخرهای Lشكل نیز می توان طول كوتاهتر را به بخش كم عمق و طول بلندتر را به بخش عمیق استخر اختصاص داد.

استخرهای عمومی استاندارد مسابقات شنا نیز معمولا به طول m(82ft)25با شش تا هشت مسیر شنا طراحی می شوند.
امروزه استخرهای شنا بیشتر به عنوان یك محیط تفریح و استراحت مورد استفاده قرار می گیرند و این تفریح بیش از آن كه به واسطه شنا كردن افراد در داخل آب باشد،متاثر از فضای پیرامون استخر و امكانات جانبی آن است.


برخی از استخرهای عمومی از امكاناتی مانند تجهیزات تولید موج مصنوعی ،سرسره های آبی،سونای خشك،سونای بخار،جكوزی،باشگاه بدنسازی،بوفه،نورپردازی و یا حتی پخش موسیقی در سالن استخر نیز بهره می گیرند.


استخرهای قهرمانی

به طور كلی طول استخرهای قهرمانی بر اساس مسافت بلند و مسافت كوتاه به ترتیبm(164ft)50وm(82ft)25در نظر گرفته می شود.
حداقل عمق این استخرها باید m1باشد.هرچند كه برای استخرهای با عرض بزرگتر بهتر است حداقل عمقm(3.9ft) 1.2رعایت شود.
عرض استخرهای قهرمانی برای شش مسیر مسابقه بایدm(42.7ft)13 و برای هشت مسیر مسابقه بایدm(3.9ft) 17باشد.


استخرهای شیرجه
استخرهای شیرجه در واقع زیر مجموعه ای از استخرهای قهرمانی به شمار می آیند كه به طور خاص برای برگزاری مسابقات شیرجه در كنار مجموعه اصلی شدن وضعیت استخر اصلی امكان پذیر خواهد بود.حداقل فاصله این استخر تا سایر استخرها بایدm(16.4ft) 5باشد.

استخرهای ورزش های آبی

تعدادی از استخرها برای فعالیت ها و ورزش های آبی مانند واتر پولو،حركات موزون داخل آب و آموزش فعالیت های زیر آبی مانند غواصی مورد استفاده قرار می گیرند.

استخرهای واترپولو
عمق استخرهای واتر پولوی استاندارد برای بازی های المپیك حداقلm(5.9ft) 1.8و برای رده های سنی پایین حداقلm(3.9ft) 1.2باید باشد.
استخرهای واتر پولو بر روی سطح اب و در كناره های استخر علامت گذاری می شوند.فضای استخر بین دو دروازه نیز باید برای حركت آزاد داوران در راستای زمین مسابقه كاملا باز باشد.


استخرهای آموزش غواصی
در حال حاضر فعالیت هایی مانند غواصی در اقیانوس ها ،دریاها و رودخانه ها در قالب كارهای تحقیقاتی و تفریحی بسیار رونق پیدا كرده است.
بسیاری از آموزش های مورد نیاز این غواصان در استخرهای مخصوصی كه به همین منظور طراحی و ساخته شده اند انجام می گیرد.
استفاده از استخرهای عمومی برای انجام این اموزش ها معمولا به دلیل تداخل در نوع كاربری و مشكلاتی كه متعاقب آن برای مجموعه ایجاد می شود توسط مدیران مجموعه ورزشی مجاز نیست.ضمن آنكه در استخرهای عمومی احتمال آسیب دیدن بدنه استخر و مسیر های جانبی كاسه استخر توسط تجهیزات غواصی بسیار زیاد است.


استخرهای آموزشی
برای استفاده افرادی طراحی می شوند كه یا اصلا با فنون شنا آگاهی ندارد یا بسیار مبتدی هستند.بنابراین به منظور ازایش ایمنی این استخرها ترجیحا باید از استخرهای اصلی جدا شوند.
كف این استخرها از یك سمت به صورت پلكانی ساخته می شود تا افراد مبتدی كه برای اولین بار وارد آب می شوند بتوانند به تدریج با محیط آب و شرایط حاكم بر آن آشنا شوند.گاهی اوقات نیز برای فراهم آوردن امكان استفاده معلولان از استخر ،یك سطح شیب دار در نظر گرفته می شود.

اولین اصلی كه در تمامی استخرهای آموزشی باید مد نظر قرار گیرد،ایمن بودن استخر برای شناگران مبتدی است كه همگی به فنون شنا آگاه نیستند و یا تازه شنا كردن را آموخته اند.


استخرهای درمانی
اولین نكته در مورد استخرهای درمانی آن است كه به دلیل كاربری خاص ،جز در موارد بسیار نادر تمامی استخرهای درمانی به صورت سرپوشیده ساخته می شوند.
استخرهای درمانی معمولا در ابعادm(32.8*16.4) 5*10وبا عمقی بین 1.50-0.90متر طراحی و ساخته می شوند.

1- كف این استخرها باید با شیب كاملا یكنواخت و ملایم ساخته شود.توجه داشته باشید كه هدف از شیبدار كردن این استخرها صرفا تسهیل در تخلیه آب استخر است .
2- كف این استخرها و تمامی مناطق مرطوب استخرهای درمانی باید با سرامیك ها و كاشی های غیر لغزنده یا موزاییك پوشیده باشد.
3- در صورتی كه سطح استخر با سطح تراز كف یكسان نباشد ،برای بهبود وضعیت گردش آب در خروجی اسكیمرها باید از كانال های سرامیكی براق استفاده شود.
4-دوره تعویض آب استخر نباید بیش از سه ساعت باشد.برخی از استخرهای درمانی نیز بر مبنای دوره تعویض آب یك ونیم ساعت طراحی می شوند.
5-دمای آب استخر و دمای هوای سالن استخر ور ختكن باید بیش از دمای متداول استخرهای شنا باشد.به طوری كه در بسیاری از استخرهای درمانی دمای آب بین33-29درجه سانتی گرادو دمای هوای سالن تقریبا29-27درجه سانتی گراد نگه داشته می شود.
6-از آنجا كه كاربران استخرهای درمانی معمولا افراد كم توان ،معلول یا سالمند هستند،باید تمهیدات لازم برای مسیر عبور و مرور این افراد از رختكن تا استخر و خروج آسان آنها از داخل آب پیش بینی شود.


رختكن استخرها
در حال حاضر در بسیاری از استخرهای نوساز ،رختكن های مجزایی با سالن های بزرگ به همراه چند ردیف اتاقك كوچك جایگزین شده اند.
در این سالن ها فضای رختكن به دو بخش مجزای خیس و خشك تقسیم می شود.

توالت های استخر
توالت های استخر باید بین رختكن و استخر در نظر گرفته شوند.در حال حاضر بر مبنای بسیاری از استاندارد های بین المللی در نظر گرفتن حوضچه ای برای شستشوی پای شناگران پیش از ورود به استخر الزامی نیست،ولی
می توان از این روش یا روش شستشوی پاششی استفاده كرد.بخش خشك كردن مو نیز باید حتی الامكان نزدیك به رختكن مجموعه باشد تا شناگران پس از تعویض لباس بتوانند موی سر خود را نیز خشك كنند.


موتورخانه استخرها
برای طراحی موتورخانه استخر باید به مسائل مختلفی مانند موقعیت موتورخانه،اندازه،امكان دسترسی و امكان تعمیر و نگهداری آن توجه شود.
مهم ترین معیارها كه باید هنگام طراحی استخر مدنظر قرار گیرد شامل موقعیت،اندازه ،قابلیت دسترسی و مجزا بودن آن از سایر قسمت ها می شود.


صرف نظر از نوع استخر در مرحله طراحی موتورخانه آن باید به مسائل مختلفی توجه شود:
1-اندازه و موقعیت موتورخانه نسبت به مجموعه
2-محل قرار گیری كاسه استخر و چگونگی اجرای سیستم های لوله كشی و شبكه كانال
3-وضعیت دسترسی به موتورخانه
4-امكان كاربری و نگهداری ساده از تجهیزات
5-در نظر گرفتن یك فضای محافظت شده و بسته برای نگهداری مواد شیمیایی
6-امكان تخلیه فاضلاب موتورخانه
7-وضعیت محیط موتورخانه از نظر دما ،رطوبت ،تهویه و سروصدا
8-در نظر گرفتن ملاحظات الكتریكی

به طور ایده آل ورودی موتورخانه باید از ورودی اصلی ساختمان جدا باشد.به طوری كه تكنیسین تعمیر و نگهداری قادر باشد بدون ورود به ساختمان وارد موتورخانه شود.همچنین برای موتورخانه نیز باید یك دریچه كفشور در نظر گرفته شود.


دال معابر و كف مناطق مرطوب استخر
در صورتی كه دال معابر و كف مناطق مرطوب استخر برای ایجاد فضای كافی برای منظوری خاص مانند انبار كردن مواد شیمیایی تصفیه آب استخر ،اجرای موتورخانه یا غیره به صورت معلق اجرا شود،طراحی و ساخت آنها باید طوری انجام شود كه حداكثر مقاومت ممكن در برابر نفوذ آب را داشته باشند.
نفوذناپذیری دال هایی كه به صورت یكنواخت برروی زمین اجرا می شوند در برابر آب ضرورتی ندارد .طراحی و روش ساخت این دال ها نیز به سرباز یا سرپوشیده بودن استخر بستگی دارد.

تخلیه آب مسیرهای گذر كنار استخر و مناطق مرطوب
در موتردی كه مسیرهای گذر كنار كاسه استخر یا مناطق مرطوب بخشی از مجموعه استخر را تشكیل می دهند،آب انباشته شده در این قسمت ها نباید به سیستم گردش آب استخر هدایت شود.ولی این آب باید به خط تخلیه اصلی ساختمان متصل گردد.


پوشش سطوح پیرامون كاسه استخر

جانمایی مناسب كاسه استخر و كمی خلاقیت در طراحی آن موجب می شود یك سایت خسته كننده ومعمولی تبدیل به یك استخر بسیار زیبا و جذاب شود.حققت امر این است كه به جز استخرهای قهرمانی و استخرهای با كاربرد خاص،مردم اكثرا برای تفریح و استراحت و گذراندن اوقاتی خوش به استخر می روند.بنابراین طراحی داخلی،نمای فضای پیرامون استخر،امكانات رفاهی و جذابیت های ظاهری كه موجب ایجاد جلوه ای چشم انداز و زیبا می شود اهمیت بسیار زیادی دارد.

در سایت های شیب دار می توان استخر را بر روی بلندترین نقطه احداث كرد.هر چند در این موارد نیز كاسه استخر باید در زمینی كاملا هموار،مستحكم و یكنواخت ساخته شود.


سقف سالن استخرهای شنای سر پوشیده

به طور كلی ،محیط داخل استخرهای سرپوشیده به دلیل رطوبت بالا ،دمای تقریبا زیاد هوا و تركیبات خورنده حاوی كلر ،محیطی بسیار خورنده به شمار می رود كه تاثیر نامطلوب آن برسطوح فلزی ایجاد می گردد.
تقطیر آب موجود در هوا بر روی دیوارها ،پنجره ها ،سقف و تمامی سطوح داخلی استخر یكی از مشكلاتی است كه باید چاره ای برای آن اندیشیده شود.
اما تاثیر نا مطلوب این رطوبت به ویژه به دلیل الگوی جریان هوا در استخرهای سرپوشیده در قسمت سقف سالن و مخصوصا قسمت بالای كاسه استخر بیش از سایر قسمت هاست.


فصل دوم:
جزییات سازه استخرها:

شیب كف استخرها:كف استخرها باید به صورت شیبدار ساخته شود.شیب كف استخرها باید به سمت دریچه تخلیه باشد،به طوری كه در صورت لزوم امكان تخلیه آب استخر به راحتی وجود داشته باشد.
به طور تقریبی می توان گفت كه شیب كف استخر باید به اندازه ای باشد كه نیروی بویانسی تاثیر گذار بر وضعیت تعادل شخص تقریبا به اندازه هفتاد و پنج درصد قد شناگر باشد.اگر شیب كف استخر بیش از این محدوده در نظر گرفته شود،شناگر زودتر تعادل خود را از دست خواهد داد.ازآنجا كه نقطه بر هم خوردن تعادل افراد در داخل آب به قد آنها بستگی دارد،توصیه می شود حداكثر شیب كف استخر برای كودكان و شناگرات مبتدی در هر متر حداكثر یك به چهل (بیست و پنج میلی متر در هر یك متر طول )باشد.

شیب كف استخر باید بین دو منطقه علامتی كه مشخص كننده عمق استخر هستند به صورت كاملا یكنواخت افزایش یابد.برای افزایش ضریب ایمنی شناگران نیز در كف استخر حتی الامكان باید از كاشی های غیر لغزنده استفاده شود.

لبه بر آمده بر روی جداره استخر
برای تمامی استخرهایی كه عمق آنها بیش از m(3.9ft)1.2است برای استراحت شناگران در داخل استخر باید لبه های برآمده ای بر روی جداره داخلی استخرها ایجاد شود.

لبه های برآمده
در مواردی كه استخرها اكثرا برای مسابقات و آموزش های قهرمانی مورد استفاده قرار می گیرند،لبه استخرها در تمامی حاشیه ها باید به صورت بر آمده ساخته شود بهطوریكه شناگر قاادر باشد دست خود را به آنها بگیرد.


عایقكاری حرارتی استخر

گاهی برای به حداقل رساندن تلفات حرارتی ،پوسته استخرهای شنا را عایق كاری می كنند.اما حقیقت امر آن است كه تلفات گرمایی سطح آزاد آب استخر در مقایسه با تلفات گرمایی ناشی از جداره ها و كف استخر در مقایسه با تلفات گرمایی ناشی از جداره ها و كف كاسه استخر به اندازه ای زیاد است كه عملا می توان از تلفات جداره و كف استخر صرفنظر كرد. البته در پروژه هایی كه سطح آب زیر زمینی بالاست،مقدار تبادل حرارت آب از طریق جداره ها و كف استخر نیز افزایش می یابد.با این حال در كمتر پروژه ای این كار صورت می گیرد. چرا كه با تحلیل اقتصادی پروژه مشخص خواهد شد هزینه ای كه باید برای عایقكاری استخر پرداخت شود به مراتب بیشتر از هزینه مقدار ناچیز انرژی تلف شده از این طریق،حتی دردوره چندین ساله است.


كانال های آب حاشیه استخر
برای جمع آوری آبی كه از داخل به حاشیه كاسه استخر می ریزد،كانالهای آبی در حاشیه كاسه استخر در نظر گرفته می شود.در نظر گرفتن این كانال ها در استخرهای سرپوشیده از آن جهت اهمیت دارد كه در صورت عدم وجود این مجرا،احتمال نفوذ آب به ساختمان و كانال های هوایی كه معمولا بر روی كف و دور تا دوركاسه استخر امتداد می یابند افزایش می یابد.

گیره نگهدارنده طناب جداكننده خطوط شنا

این گیره ها برای ثابت نگه داشتن پایه خطوط بر رو سطح آب استخر مورد استفاده قرار می گیرند و معمولا در قسمت پشت لبه بر آمده كانالهای حاشیه استخر تعبیه می شوند.



ساخت استخرها

صرف نظر از كاربری استخرهای شنا،سرپوشیده یا سرباز بودن آنها و سایر عواملی كه تا به حال صحبت كردیم،انواع استخرها از نظر جنس سازه را می توان در موارد زیر دسته بندی كرد:
استخرهای بتنی
استخرهای آب بندی شده با وینیل
استخرهای فایبر گلاس
استخرهای فلزی
استخرهای چوبی


پرسش های مهمی كه باید در هنگام طراحی سازه استخر مورد توجه قرار گیرد عبارتند از:
-ضرورت و نیاز به تعمیر و نگهداری سازه استخر
-زمان مورد نیاز بین ساخت،بهره برداری،بازسازی و انجام تعمیرات
-عمر مفید سازه پیش از آن كه بخش یا تمام سازه آسیب ببیند.


استخرهای بتنی

از میان انواع مختلف استخرها ،استخرهای بتنی از بیشترین انعطاف پذیری برخوردار هستند.به طوری كه شكل و طرح اجرا شده در محوطه استخر را می توان با آرماتور بندی مناسب اجرا كرد.
اولین مرحله برای اجرای یك استخر بتنی،تهیه پلانهای مهندسی است.
گودبرداری،آرماتوربندی و ساخت فونداسیون در مرحله بعد و با توجه به پلانهای مهندسی انجام می گیرد.برای آرماتوربندی استخرهای بتنی از میلگردهای فولادی استفاده می شود.قالبهای بتنی استاندارد معمولا از جنس چوب،فایبر گلاس یا فولاد ساخته می شوند.در واقع نوع قالب بندی است كه نمای سطح بتن را پس از برداشتن قالب ها تعیین می كنند .پس از پایان آرماتور بندی نیز عملیات بتن ریزی انجام می شود.
پس از عمل آوری بتن كه زمان آن متناسب با شرایط آب و هوایی منطقه و ضخامت لایه بتن متغیر است ،نمای سطح با استفاده از روش ها و مواد مختلف شكل می گیرد.


استخرهای بتنی از لحاظ شیوه استفاده از بتن خود به زیر گروههای مختلفی تقسیم بندی می شوند.
اولین گروه از این استخرها،استخرهای ساخته شده با بتن قالب گیری شده هستند.بسته به نوع قالب های بتنی مورد استفاده ،استخرهای قالب گیری شده نیز به دو گروه یكپارچه و چند تكه طبقه بندی می شوند.
گروه دیگری از از استخرهای بتنی،استخرهایی هستند كه با استفاده از بتن خود به زیر گروههای مختلفی تقسیم بندی می شوند.

اولین گروه از این استخرها،استخرهای ساخته شده با بتن قالب گیری شده هستند.بسته به نوع قالب های یتنی مورد استفاده،استخرهای قالب گیری شده نیز به دو گروه یكپارچه و چند تكه طبقه بندی می شوند.
گروه دیگری از استخرهای بتنی،استخرهایی هستند كه با استفاده از بتن پاشیدنی ساخته می شوند.در این روش،بتن با استفاده از بتن پاش در میان آرماتورهای استخر پاشیده می شود.
بتن پاشیدنی نیز به روش خشك و مرطوب قابل استفاده است.گروه سومن از استخرهای بتنی،استخرهایی هستند كه با بتن خشك كوبیده شده ساخته می شوند.گروه چهار نیز استخرهای ساخته شده با بلوك بتنی هستند.
به طور كلی استخرهای بتنی از بتن مسلح ساخته می شوند. از آنجا كه بتون ماده ای متخلخل است و آب به راحتی در آن نفوذ می كند،پوسته این استخرها معمولا به همراه یك روكش مقاوم در برابر آب روكش می شوند.

روش های ساخت استخربتنی

1- استفاده از بتن مسلح تحت فشار به منظور كسب اطمینان از این كه دیوارها و كف استخر به صورت دائمی در حالت فشاری باقی خواهند ماند.البته از این روش می توان برای معابر پیرامون كاسه استخر و كف مناطق مرطوب نیز استفاده كرد كه البته این بستگی به شیوه طراحی دارد.
2- استفاده از بتن مسلح به صورت ساندویچی كه این روش موجب افزایش شدید بار مرده سازه می شود.
3- استفاده از بتن مسلح با روكش های pvc2 ،روكش های مشابه یا روكش های ضد آب تزیینی به صورت پاششی
نكته دیگری كه باید برای فضای خالی سازه ای مورد توجه قرار گیرد آن است كه اندازه آن باید طوری باشد كه یك فردبالغ قادر به عبوراز میان آن برای بازدید از سازه و در صورت لزوم انجام تعمیرات لازم باشد.این بخش از سازه باید مجهز به تاسیسات روشنایی دائمی و پریز برق باشد.


ساخت استخرهای شنا با بتن پاشیدنی
انجمن بتن آمریكا بتن پاشیدنی را ملاط یا بتونی تعریف می كند كه به صورت پنوماتیكی و با سرعت بالا بر روی سطوح پوشیده می شود.در كشور انگلستان گاهی از اصطلاحات (گونیت)به جای بتن پاششی استفاده می كنند.مزایای بتن پاششی را می توان در موارد زیر خلاصه كرد:

1-با این روش دیگر نیازی به استفاده از قالب های بتنی كه هزینه بالایی دارند نخواهند بود.
2-بدون تحمیل هزینه ی سرسام آور به پروژه می توان استخر را به هر شكل دلخواهی ساخت.
3- با این روش می توان سرعت ساخت را افزایش داد.
4-با استفاده از بتن پاششی می توان استخر را در سایت های شلوغ كه دسترسی به مواد و تجهیزات با محدودیت های با محدودیت های بسیاری همراه است به كار گرفت.مزیت این روش آن است كه برای بتن ریزی در میان آرماتورها با استفاده از یك دستگاه بتن پاش مجهز به لوله خرطومی می توان حداقل تا فاصلهft)8 32) m100عملیات بتن ریزی را انجام داد.



البته در كنار مزایای یاد شده این روش معایبی هم دارد:
1-در این مورد مشكل نفوذ آب به زیر پوسته استخر و معلق شدن آن كه می تواند موجب آسیب رساندن به سازه استخر شود بسیار جدی است.حتما باید بررسی های لازم در این زمین انجام شود.

2-برای كسب اطمینان از این كه بتون ریزی در تمامی آرماتوربندی به خوبی انجام گرفته است،متصدی دستگاه بتون پاش باید از تجربه و مهارت كافی برخوردار باشد.رعایت این نكته به ویژه در محل تلاقی دیوارها و كف از اهمیت بیشتری برخوردار است.

3-در این روش به دلیل عدم استفاده از قالب های بتنی،آسیب پذیری سازه بتنی در مرحله ساخت نسبت به دماهای بسیار پایین در فصل زمستان بیشتر است.
حهحترین معیاری كه در این روش بر نتیجه نهایی تاثیر گذار است تجربه و مهارت فردی است كه با دستگاه كار می كند.


استخرهای آب بندی شده با وینیل
این استخرها با استفاده از چارچوب های پلیمری یا فلزی و در برخی از موارد با استفاده از بلوك های بنایی یا چوب های فشرده بر روی زمین و یا پس از گود برداری در داخل زمین ساخته می شوند.بر روی این قاب ها،صفحات پیش ساخته و نصب ساده تر آنها در مقایسه با استخرهای بتنی كمتر است.
این دسته از استخرها در ابعاد كوچك گاهی به صورت یك مجموعه یكپارچه نیز در اختیار مشتریان قرار می گیرد و كاربر قادر است آن را بر مبنای دستورالعمل ارائه شده در مكان مورد نظر مستقر سازد.جنس چهارچوب این استخرها معمولا تحت تاثیر عواملی مانند نیاز مصرف كننده،موقعیت قرار گیری استخر و بودجه در نظر گرفته شده تعیین می شود.


صفحاتی كه پوسته استخر را تشكیل می دهند معمولا از جنس فولاد،آلومینیوم یا انواع پلیمرها ساخته می شود.
صفحات فولادی تقویت شده با میلگرد های افقی و عمودی به قطعات كوچكتری برش داده می شوند و در كنار یكدیگر شكل نهایی استخر را ایجاد می كنند.در این استخرها به منظور جلوگیری از مشكلاتی مانند زنگ زدن،صفحات و تقویتی های آنها از جنس گالوانیزه ساخته شده یا بر روی آنها از روكش های محافظ استفاده میشود.
صفحات پلیمری نسبت به سایر گزینه ها بیشترین هزینه را به همراه دارند.وزن آنها بسیار كم و مقاومت آنها در برابر خوردگی بسیار زیاد است.صفحات پلیمر به همراه تقویتی های مربوطه به شكل های مورد نظر قالب گیری می شوند.


استخرهای فایبر گلاس
استخرهای فایبر گلاس گروه دیگری از استخرها هستند كه از یك پوسته فایبر گلاس یا اكریلیك ساخته می شوند.متناسب با نوع طراحی می توان این استخرها را به صورت یك واحد یكپارچه یا قالب های مجزا ساخت.
این نوع استخرها به ویژه به عنوان استخرهای روزمینی بسیار مناسب بوده و از نطر اقتصادی نیز مقرون به صرفه است.در این نوع استخرها پوسته فایبر گلاس به صورت بر روی یك قاب نگه دارنده فلزی پلیمری قرار می گیرد.
از معایب استخر فایبر گلاس این است كه پوسته استخر بعد از ساخت باید به صورت یكپارچه تا محل بهره برداری حمل شده و در نهایت بر روی فونداسیون مربوطه قرار گیرد.گاهی اوقات فقدان فضای كافی برای عبور پوسته از در خروجی مجموعه تا محل كاسه استخر موجب مختل شدن پروژه می شود.همچنین متناسب با اندازه استخر،اغلب استفاده از جرثقیل برای حمل پوسته برای حمل پوسته و قرار دادن آن در محل كاسه استخر ضروری است.
استخرهای چوبی
بعضی از استخرها با انواع مختلف چوبهای سكویا ،سرو،ساج،ماهون و غیره ساخته می شوند.البته این دسته از استخرها را از هرنوع چوبی می توان ساخت،ولی انواع یاد شده در گروه مقاوم ترین و بهترین ها هستند.
روكش ها و روش های آب بند كردن سازه استخرها
پس از اجرای سازه استخرها نوبت به آن میرسد كه نمای سطح كاسه استخر ،شامل كف و جداره آن آببندی و روكش شود.استفاده از روكش بر روزی نمای سطح كاسه استخر هم به جهت افزایش عمر مفید سازه و هم به جهت زیبایی ظاهری مورد توجه قرار می گیرد.
روش های مختلفی كه به منظور آب بندی كردن سازه و ایجاد نمایی دلپذیر و زیبا در استخرها مورد استفاده قرار می گیرندرا می توان در گروههای زیر تقسیم بندی كرد:
1-اندودكاری
2-كاشی كاری
3-رنگ ها و روكش ها
4-روكش های فایبر گلاس
5- روكش های pvc
6-شن و ماسه و سنگدانه ها


اندودكاری

اندود كاری در واقع یكی ازاصلی ترین و قدیمی ترین روش های آب بندی كردن جداره خارجی كاسه استخر به شمار می رود.با استفاده از این روش می توان نمای كاسه استخر را به رنگ سفید یا رنگ های دیگر تغییر داد.
در این روش مخلوطی از گچ یا آهك به همراه ماسه و آب كه حاصل از گچ یا آهك به همراه ماسه وآب كه حاصل آن یك ماده خمیری شكل است با استفاده از ماله بر روی سطح خارجی سطح استخر كشیده می شود به این ترتیب با تبخیر آب مخلوط یاد شده،سطح سخت و همواری ایجاد می شود كه مقاومت بالایی در برابر نفوذ آب دارد.گاهی اوقات علاوه بر اندود كاری داخل كاسه استخر،در حاشیه ها،هم تراز با سطح آزاد آب و درست در قسمت زیرین قرنیز حاشیه،از یك ردیف كاشی نیز استفاده می شود.
در استخرهای اندودكاری شده ممكن است پس از مدتی در برخی از قسمتها لكه هایی ایجاد شود كه برای از بین بردن آنها می توان از محصولات لكه بر مختلفی كه در بازار موجود است استفاده كرد.

اما در مواردی كه لكه های ایجاد شده در نتیجه مواد شیمیایی،رسوب كردن مواد معدنی،آلودگی یا غیره باشد،زمان اسید شویی سطح استخر فرا رسیده است.آنچه در هنگام اسید شویی اتفاق می افتد آن است كه لایه نازكی از اندودكاری سطح به واسطه اسیدها برداشته شده و سطح تمیز و هموار زیرین آن باقی می ماند.بنابراین تنها در مواقعی كه ضرورت داشته باشد،باید از روش اسیدشویی استفاده كرد.چرا كه اسید شویی بی دلیل تنها عمر مفید نمای سطح را كاهش می دهد.
لازم به ذكر است به دلیل خطراتی كه كاركردن با اسیدها به همراه دارد و گازهای سمی تولید شده در هنگام اسیدشویی،این كار فقط باید توسط تكنیسین های مجرب انجام شود.
كاشی كاری
در مواردی كه مسائل اقتصادی برای كارفرما اهمیت چندانی ندارد و بودجه كافی برای اجرای پروژه موجود است،كاشی كاری یكی از بهترین انتخاب ها برای پوشاندن نمای سطح كاسه استخر به شمار می رود.
از میان تمام روش های یاد شده كاشی كاری پرهزینه ترین روش به شمار می رود.


اولین مزیت كاشی كاری این است كه تمیز كردن كاسه استخر به سادگی امكان پذیر خواهد بود.به لحاظ چشم انداز ظاهری نیز با استفاده از كاشی كاری می توان نمای بسیار زیبایی را در استخر ایجاد كرد.
حتی در مواردی كه به دلیل ملاحظات اقتصادی كارفرما قصد كاشی تمام قسمت های كاسه استخر را نداشته باشد،می توان ابتدا تمام كاسه استخر را اندودكاری كرد و در پایان قسمت های منتهی به پلكانقسمت های فوقانی دیوارها و بخش هایی از كف را با انواع مختلف كاشی ها و موزاییك ها تزئین كرد.


رنگ ها و روكش ها
در مواردی كه به دلیل محدودیت بودجه امكان استفاده از كاشی ها یا موزاییك ها وجود نداشته باشد،به عنوان نمای سطح كاسه استخر می توان از رنگ ها یا روكش های مناسبی كه به این منظور تولید می شوند استفاده كرد.
استفاده از رنگ ارزان قیمت ترین روش برای پوشاندن نمای سطح كاسه استخر به شمار می رود.البته این ارزان بودن به قیمت كاهش عمر مفید نمای سطح استخر تمام می شود.چرا كه رنگ ها در میان سایر روش ها كوتاهترین طول عمر را دارند.
در مناطقی كه سطح آب های زیر زمینی بالاست،استفاده از رنگ به عنوان نمای سطح كاسه استخر جندان توصیه نمی شود.چرا كه این استخرها هرچند سال یكبار باید به طور كامل از آب تخلیه و مجددا رنگ شوند.

بنابراین اگر سطح آب زیر زمینی در محل سایت بالا باشد و در هنگام طراحی فشار ناشی از آب های سطحی لحاظ نشده باشد ،احتمال ترك برداشتن پوسته استخر وآسیب دیدن آن بسیار بالاست.

مهمترین مشخصاتی كه باید در هنگام انتخاب روكش استخرهای شنا در نظر گرفته شود عبارتند از:
1- روكش به كار رفته از نظر رنگ و ظاهر باید زیبایی كافی را داشته باشد.
2- این روكش باید سطح هموتر و نفوذناپذیری داشته و به راحتی قابل تمیز كردن باشد.
3- این روكش باید قابلیت محافظت از لایه زیرین را داشته باشد.
4- از آنجا كه در بسیاری از استخرها لایه زیرین از جنس سیمان یا بتن است،این روكش نباید تاثیر نا مطلوبی بر خواص و مقامت آنها بر جای بگذارد.
5- این روكش باید به اندازه كافی كشسان باشد چرا كه پوسته استخر در حین پر و خالی شدن،با تغییر دمای آب و یا حركت اندك فونداسیون به میزان جزئی حركت می كند.
6-اصلی ترین انواع رنگ ها و روكش های مورد استفاده در
استخرهای شنا را می توان در موارد زیر خلاصه كرد:
1-رنگهای پلیمری حاوی كلر
2-روكش های اكریلیك،اپوكسی،پلی یورتان
3-رنگهای با پایه سیمان


رنگ های پلیمری كلردار:
استفاده از این نوع رنگ ها برای هردو استخرهای سرپوشیده و سرباز بسیار متداول است.این رنگها معمولا متشكل از پلیمر كلردار،مواد نرم كننده،رنگدانه های خنثی و یك عامل ضخیم كننده یا ژله مانند هستند.
یكی از معایب این نوع رنگها آن است كه سازندگان آنها معمولا توصیه می كنند كه رنگ در محدوده دما و رطوبت مشخصی باقی بماند كه این مشخصه در استخرهای سرباز كمی دور از دسترس است.

روكش های اكریلیك،اپوكسی و پلی یورتان:

این رنگها معمولا در محدوده استاندارد تولید می شوند و نتیجه مطلوبی را به همراه دارند.رزین های اپوكسی و پلی یورتان به شدت به سطوح بتنی،اندودكاری شده و روكش های كف می چسبند.



عوامل مهمی كه از در هنگام استفاده از این رنگها باید رعایت شوند عبارتند از:
1-درصد رزین مورد استفاده در رنگ دقیقا باید بر مبنای توصیه های سازنده باشد.
2-كیفیت آماده سازی لایه زیرین نقش بسیار مهمی در كیفیت نهایی رنگ دارد كه در این زمینه باید به دستورالعمل های تولید كننده رنگ توجه شود.

رزین های اپوكسی قابلیت دوام بسیار بالایی دارند و سطح هموار و كاشی مانندی را ایجاد می كنند.روكش های اپوكسی به ویژه برای استخرهای فایبر گلاس بسیار مناسب هستند.چراكه این رنگها خیلی زود با سطح فایبر گلاس چسبیده و لایه بسیبار پایدار و با دوامی را تشكیل می دهند.



روكش های فایبر گلاس

فایبر گلاس نوعی روكش است كه برای آب بند كردن استخر مورد استفاده قرار می گیرد.این روكش برای اولین بار در دهه استفاده1960شد.
پس از آن بود كه برای ساخت استخرهای خانگی و استخرهای كوچك مورد استفاده قرار گرفت.اما این روكش ها برای استخرهای عمومی نتیجه مطلوب را به همراه نداشته است.
این نوع روكش ها معمولا به طور كامل در ناحیه دیوارها و كف به پوسته استخر متصل می شوند.همچنین برای استخرهای بتنی بهترین نتیجه را به همراه خواهند داشت.


روكش های فایبر گلاس نمای بسیار زیبایی را در استخر ایجاد میكنند ولی برخی ملاحظات هم باید در مورد آنها رعایت شود:
1- رزین پلی استر خاصیت منقبض شدن بسیار شدیدی دارد كه این مشخصه موجب ایجاد تنش در زوایا ،گوشه ها ونقاط ورودی لوله ها به سازه استخر می شود كه نتیجه آن ایجاد ترك در پوسته استخر خواهد بود.
روكش های pvc
برای آب بند كردن استخرها ،به ویژه استخرهای كوچك خانگی معمولا از انواع مختلفی از درزگیرهای انعطاف پذیر استفاده می شود.ماده ای كه برای آب بند كردن استخرهای شنا مورد استفاده قرار می گیرد ،استخرهای آب بندی شده با وینیل گفته می شود.
برای استفاده از مواد آب بندكننده ای مانند pvc،سازه استخر باید كاملا هموار و یكنواخت باشد.همچنین در صورت وجود آب های زیر سطحی،پوسته استخر باید در برابر نفوذ آب به داخل استخر مقاوم باشد.

یكی از مزایای لایه های آب بندی كننده pvcآن است كه می توان آن را با الگوها و رنگهای مختلف و زیبایی به كار گرفت.عمر مفید این روكش ها را معمولا بین 6 تا 10 سال تقریب می زنند.

توصیه هایی كه برای افزایش هرچه بشتر عمر مفید استخرهای آب بندی شده با وینیل:
1-آب استخر باید از نظر شیمیایی وضعیت متوازنی داشته باشد.كاهش phآب به زیر هفت موجب اسیدی شدن آب ،چین خوردن پوسته آب بند كننده وینیل و آسیب دیدن آن می شود.
2-مقدار مواد ضدعفونی كننده مورد استفاده آب استخر باید در محدوده متداول نگه داشته شود.در صئرت كم بودن مقدار ماده ضدعفونی كننده احتمال رشد جلبك و خزه در داخل آب و ایجاد لكه بر روی پوسته استخر افزایش می یابد.از طرفی ،غلظت بیش از حد مواد ضدعفونی كننده موجود در آب نیز موجب چین خوردن پوسته وینیل می شود.
3-برای تنظیم phآب به افزودن اسید هیدروكلریك(جوهرنمك)اكتفا نكنید.چرا كه در صورت عدم تركیب مناسب این اسید با آب،احتمال صدمه دیدن نقش و نگارهای داخل استخر و پوسته خارجی آن تحت تاثیر اسید بسیار زیاد خواهد بود.
4-برای جلوگیری از كمرنگ شدن پوسته استخر به واسطه واكنش شیمیایی بین مواد شیمیایی موجود در آب،پیش از افزودن یك ماده شیمیایی جدید به آب استخر ،زمان كافی را صبر كنید تا ماده شیمیایی اول به طور كامل در مدار گردش آب استخر جریان پیدا كند وسپس ماده دوم را به آن اضافه كنید.
5-همواره پیش از خالی كردن استخرهای آب بندی شده با وینیل با افراد متخصص مشورت كنید.چرا كه ممكن است پس از خالی كردن آب استخر،لایه آب بند كننده مینیل منقبض شده و پس از پر كردن مجدد دچار چین خوردگی یا اعوجاج شود.

سنگفرش كردن معابر داخل استخر
برای سنگفرش كردن معابر داخل استخر از مواد و روش های مختلفی مانند بتن معمولی (بتن بدون آرماتور)،بتن مسلح،بلوك های ورقه از جنس پیش ساخته،سنگهای طبیعی،خاك رس،مواد دیگری مانند آسفالت ویا ماداكام روكش شده استفاده كرد.
نكته قابل توجه آن است كه برای سنگفرش كردن معابر پیرامون كاسه استخر و سایر مناطق مرطوب هرگز نباید از سنگهای مرمر قالب گیری شده یا طبیعی استفاده كرد.
چرا كه این سنگها علی رغم زیبایی ظاهری،به ویژه پس از مرطوب شدن،سطحی بسیار لغزنده پیدا می كنند كه موجب سر خوردن شناگران و ایجاد خطر برای آنها می شود.

نمای سطح دیوارهای سالن استخر

انتخاب نمای جذاب و با دوام برای سطح دیوارهای سالن استخر مستلزم دقت فراوان به شرایط داخلی استخر است.
افزایش روز افزون هزینه مواد و هزینه كار موجب شده است كه طراحی برخی از استخرها صرفا با استفاده از مصالح ساختمانی و مواد مورد استفاده در سازه استخر انجام گیرد،به طوری كه ضمن ایجاد نمای زیبا و قابل قبول در استخر عمر مفید بالایی نیز داشته باشند.چنین روش هایی معمولا در سازه های بتونی مورد استفاده قرار می گیرند.مزیت بتن آن است كه در برابر رطوبت،دمای تقریبا بالا و تركیبات حاوی كلر دچار خوردگی نمی شود.البته در سطوح بتنی گاهی لكه ها و شوره هایی ایجاد می شود كه اغلب اوقات به سختی قابل رویت است.البته با استفاده از مواد سیلیكونی دفع كننده آب می توان تا حد زیادی از بروز این مشكل جلوگیری كرد.


رویه و روكش موتورخانه و انبار مواد شیمیایی

در حقیقت بتن پیش ساخته یا بتن قالب گیری شده با كیفیت بالا برای موتورخانه استخر و كف انبار نگه داری مواد شیمیایی مناسب نیست.به منظور دستیابی به حداكثر قابلیت دوام،بهتر است در این بخش از رزین های پلیمری مانند اپوكسی یا پلی یورتان استفاده شود.برای استخرهای هتل ها و استخرهای خانگی معمولا ضرورتی ندارد كه ضخامت روكش بیش ازmm 1باشد.برای استخرهای بزرگتر و استخرهای عمومی گاهی ضخامت بهmm 4-3افزایش داده می شود.


سرامیك ها وموزاییك ها
به طور كلی دونوع موزاییك در استخرها مورد استفاده قرار می گیرد.موزاییك های سرامیكی و موزاییك های شیشه ای.از این میان موزاییك های سرامیكی كاربرد بیشتری در استخرهای شنا دارند.این موزاییك ها به ویژه برای استخرهای با شكل نا متقارن و استخرهایی كه با بتن پاششی ساخته می شوند مناسب هستند.این موزاییك ها به صورت تماما لعابدار ساخته می شوند و بنابراین مقاومت بسیار زیادی در برابر انجماد دارند.

موزاییك مرمری
موزاییك های مرمری به ویژه در دیوارها و كف اسنخرهای خانگی مورد استفاده قرار می گیرد.به منظور كسب اطمینان از همراه بودن سطح،این موزاییك ها باید بر روی اندودكاری سیمان –شن و روكش كف استفاده شود.البته در صورت از این موزاییك ها در كف مناطق مرطوب استخر،برای جلوگیری از لغزنده شدن بیش از حد آنها باید تمهیدات لازم پیش بینی شود.

مروری سریع بر مطالب این فصل

-حداقل اندازه توصیه شده برای طول و عرض استخرها به ترتیبm(19.7ft) 6وm(13.1ft) 4با حداقل عمق m(3.3ft)1است.
-به طور استاندارد طول استخر معمولا به صورت مضربی ازm(328ft) 100تعیین می شود.عرض آن نیز باید بر مبنای تعداد خطوط شنا كه عرض هر یك معمولا m(6.6ft)2.0در نظر گرفته می شود.
-استخرهای عمومی كه برای برگزاری مسابقات شنا نیز نیز از آنها استفاده می شود معمولا به طولm(82ft) 25 با شش تا هشت مسیر شنا طراحی می شوند.
-عمق استخرهای واتر پولوی استاندارد برای بازی های المپیك حداقلm(5.9ft) 1.8برای رده های سنی پایین حداقلm(3.9ft) 1.2باید باشد.ابعاد استخر شنای واترپولو برای مسابقات باشگاهی و المپیك به ترتیب25*12.5m(65.6*41ft) وm(98.4*56.6ft) 30*20 باید باشد.

-به دلیل كاربری خاص،تمامی استخرهای درمانی به صورت سرپوشیده ساخته می شوند.
-استخرهای درمانی معمولا در ابعاد 10*5m(32.8*16.4ft)و با عمقی بین 0.9-1.2m(3-3.9ft)
-كف استخرهای درمانی باید بدون شیب وكاملا یكنواخت ساخته شود.
-حداكثر شیب كف استخر برای كودكان و شناگران مبتدی در هر یك متر باید حداكثر یك به چهل(بیست و پنج میلی لیتر در هر یك متر طول باشد.

تاسیسات الكتریكی استخرها


در استخرهای شنا؛استخرهای تزیینی،جكوزی ها،سونای خشك و سونای بخار به دلیل خاصیت رسانایی آب و ماهیت مرطوب فضای استخر،احتمال ایجاد شوك الكتریكی و آسیب های جانی بسیار زیاد است .تاثیر شوك الكتریكی بر بدن افرادی كه تمام یا بخشی از بدن آنها در داخل آب است بسیار شدیدتر و خطرناك تر از زمانی است كه دست فرد بر روی زمین خشك با سیم برق تماس پیدا كند.شرایط مرطوب محیط استخرها موجب می شود كه شناگران در محیط استخر در برابر شوك الكتریكی و خطرات مرتبط با آن بسیار آسیب پذیر باشند.چرا كه بدن شناگران در داخل آب مقاومت بسیار كمتری نسبت به عبور جریان برق از خود نشان داده و به عنوان مسیر موثر عبور جریان از آب به زمین عمل می كند.
حتی در صورتی كه شناگر با تجهیزات و مدارهای الكتریكی متصل به زمین نیز تماس نداشته باشد،احتمال ایجاد شوك الكتریكی و بی تحرك ماندن فرد به واسطه اختلاف پتانسیل خود آب بسیار زیاد است.
البته شوك ناشی از این اختلاف پتانسیل چندان خطرناك نیست اما
از آنجا كه فرد در داخل آب قرار دارد در صورت بی تحرك شدن بدن وی احتمال غرق شدن او در آب زیاد است.

در محیط های بسیار مرطوب ماننداستخر كه بدن افراد در اكثر اوقات تماما داخل آب است .به منظور حفاظت از شناگران در برابر شوك الكتریكی معمولا از یك یا چند روش زیر استفاده می شود:
-استفاده از تجهیزات الكتریكی ولتاژپایین
-تجهیز مدارهای الكتریكی به رله عیب اتصال زمین
-عایقكاری تجهیزات الكتریكی
-همبند كردن اجزای فلزی برای یكسان سازی اختلاف پتانسیل
-مجزا سازی تجهیزات و مدارهای الكتریكی به صورت فیزیكی
حداقل فواصل مورد نیاز برای استخرهای سرباز
سیم های هوایی
حداقل سیم های هوایی برق در استخرهای سرباز از سطح آب استخر یا سطح پیرامون مجاور به كاسه استخر در تمامی جهات بایدm(22 1/2ft) 6.9باشد.
فاصله افقی این سیمها از جداره داخلی كاسه استخر نباید ازm(10ft) 3و از تخته شیرجه كمترازm(14 1/2ft) 4.4باشد.
سیم كشی های زیر زمینی
سیم كشی های زیرزمینی در زیر كاسه استخرها یا در فاصله افقی m(5ft)1.5از كاسه استخر مجاز نیست.مگر در صورتی كه سیم كشی برای تامین برق مورد نیاز تجهیزات الكتریكی كاسه استخر اجرا شده باشد.در صورتی كه تحت هیچ شرایطی امكان تامین حداقل فاصله یاد شده وجود نداشته باشد،سیم كشی زیر زمینی باید با استفاده از معابر فلزی صلب(RMC)،معابر فلزی محافظ(IMC)یا معابر كابل غیر فلزی انجام گیرد.


پریز های برق
تمامی استخرهای دائمی در ساختمان های مسكونی باید مجهز به حداقل یك پریز برقV 15A 125 متصل یا20A متصل به انشعاب اصلی مدار الكتریكی ساختمان باشند.فاصله این پریز از جدار داخلی كاسه استخر باید بین 3-6M(10-20ft) باشند.شكل 134
پزیطهای برقی كه برای تامین توان الكتریكی پمپ ها و سایر تجهیزات الكتریكی استخر مورد استفاده قرار می گیرند،معمولا در فاصله حداقلm(10ft) 3از جداره داخلی كاسه استخر در نظر گرفته می شوند.بر مبنای استاندارد2 NEC680.2 ،در صورتی كه پریز از نوع تكی متصل به زمین،قفل شونده و مجهز به رله عیب اتصال به زمین باشد،به این منظور می توان پریز برق را در فاصله حداقل m(5ft)1.5از جداره داخلی كاسه استخر قرار داد.


كلیدها

بر مبنای استاندارد NEC680.8© ،وسائل قطع و وصل جریان الكتریكی مانند كلیدهای فنری و فشاری،قطع كننده های مدار (مدارشكن یا كلیدهای اتوماتیك)وتایمرهای خودكار باید در فاصله حداقل m(5ft)1.5از جداره داخلی استخر نصب شوند مگر در مواردی كه بین جداره داخلی استخر و محل نصب كلید یك دیوار صلب ،حصار یا موانع دائمی دیگری قرار داشته باشد.كلیدهای بر مبنای استانداردهای معتبر در فهرست كاربردهای مورد نظر قرار داشته باشندرا می توان در فاصله ای كمتر از مقدار یاد شده نیز نصب كرد.راه اندازی این كلیدها به منظور جلوگیری از تماس دست كاربران با سیم های برق معمولا به صورت پنوماتیك یا با استفاده از سایر روش ها انجام می گیرد.


تاسیسات روشنایی داخل كاسه استخر
به طور كلی،تاسیسات روشنایی مورد استفاده در استخرها بر مبنای دو ولتاژ 120ولت و 12 ولت یكسان است.از آنجا كه تاسیسات الكتریكی داخل كاسه استخر در تماس با آب خنك می شوند،تمامی تاسیسات روشنایی زیر آبی حداقل باید به اندازه mm(180in)450 پایین تر از سطح آب استخر نصب شوند،مگر در مواردی كه بر مبنای طراحی و ساخت تاسیسات مربوطه بر مبنای عمق كمتری انجام گرفته است حتی در صورتی كه بخشی از آب استخر به واسطه تبخیر كاهش یابد،تاسیسات روشنایی هرگز در معرض هوا قرار نخواهند گرفت. این تاسیسات معمولا گرمای بسیار زیادی تولید می كنند كه این گرما توسط آب استخر گرفته می شود.ولی در صورتی كه به هر دلیلی سطح آب استخر به اندازه ای كاهش یابد كه این تاسیسات در معرض هوا قرار گیرند،گرمای تولید شده توسط آنها گاهی به اندازه ای است كه در صورت تماس افراد با آن موجب سوختگی پوست شناگران شود.

به طور كلی تاسیسات روشنایی مورد استفاده در كاسه استخر به چهار گروه تقسیم بندی می شوند:
1-تاسیسات روشنایی با كاسه مرطوب
2-تاسیسات روشنایی با كاسه خشك
3- تاسیسات روشنایی بدون كاسه
4-تاسیسات روشنایی دیواری:این نوع تاسیسات روشنایی به ندرت در استخرهای خانگی و استخرهای خصوصی كوچك مورد استفاده قرار می گیرند.


تاسیسات روشنایی با كاسه مرطوب
تاسیسات روشنایی با كاسه مرطوب پس از نصب در داخل استخر به طور كامل در زیر آب قرار می گیرند.این تاسیسات در محل یك گلویی مملو از آب در داخل كاسه استخر جای می گیرند و مجهز به سیم های انعطاف پذیر برق هستند.


روكش سیم كشی تاسیسات روشنایی با كاسه مرطوب
سیم كشی بین كاسه مرطوب و جعبه تقسیم این دسته از تاسیسات روشنایی باید به همراه معابر فلزی مقاوم در برابر خوردگی (RNC)،معابر غیر فلزی صلب یا معابر غیر فلزی انعطاف پذیر ضدآبLFNC2) )انجام شود.
به طور معمول برای سیم كشی این دسته از تاسیسات روشنایی از كابل ها یا سیم های برق انعطاف پذیر و سیم های مسی عایق كاری شده با اتصال به زمین استفاده می شود.
در صورتی كه برای سیم كشی این تجهیزات از معابر غیر فلزی استفاده شود،باید از سیم مسی عایقكاری شده 8AWGاستفاده شود.بنابراین اندازه معابر عبور سیم ها باید به اندازه ای باشد كه امكان عبور سیم انعطاف پذیر و سیم مسی عایق كاری شده 8AWGاز میان آن وجود داشته باشد.قسمت انتهایی سیم اصلی تامین برق و سیم زمین تجهیزاتی كه در مدار سیم كشی آنها از سیم 8AWGاستفاده شده است ،به منظور محافظت در برابر خوردگی در محل كاسه تر باید با استفاده از تركیبات پركننده مورد تایید پوشیده شود.


سیم كشی بین جعبه تقسیم تاسیسیات روشنایی استخر و منبع تغذیه باید با استفاده از معابر نوع RNC،IMC،RMC،LFNCاجرا شود.
جعبه تقسیم
جعبه تقسیم هایی كه در فضای استخر و برای تامین برق تاسیسات روشنایی زیرآبی مورد استفاده قرار می گیرند علاوه بر دارا بودن وروردی لوله های عبور سیم ها یا سر های پیچی باید مقاومت كافی در برابر خوردگی را نیز داشته باشند.این دسته از جعبه های تقسیم معمولا از جنس برنج ،پلیمر یا مس ساخته می شوند و در آنها ترمینال های زمین بیشتری در نظر گرفته می شود.
جعبه های تقسیم متصل به لوله های عبور سیم كه پوسته یك سیستم روشنایی یا چراغ با كاسه مرطوب را تشكیل می دهند باید به اندازه
mm(4in)100 بالاتر از سطح زمین یا به اندازهmm(8in) 200از بالاترین سطح آب كاسه استخر (هركدام در ارتفاع بالاتری قرار گیرد)نصب شوند.


توزیع برق در استخرها

تابلو برق تجهیزات استخر
در ساختمان های نوساز برای تامین برق مورد نیاز تجهیزات مورد استفاده در استخر اغلب از تابلو برق های مجزا استفاده می شود.البته برق مورد نیاز الكتروموتورها،تاسیسات روشنایی و سایر تجهیزات الكتریكی را می توان از تابلو برق اصلی ساختمان یا تابلو برقی كه قبلا به منظور دیگری نصب شده است نیز تامین كرد.
تجهیزات قطع جریان
علاوه بر تاسیسات روشنایی تمامی تجهیزات الكتریكی استخرها نیز باید مجهزبه تجهیزاتی باشند كه با استفاده از آنها بتوان جریان برق را در تمامی سیم های غیر زمین این تجهیزات قطع كرد.در ساختمان های نوساز نیز در مواردی كه تجهیزات الكتریكی استخر در همان ساختمان یا در محل مشخصی به همراه تابلو برق متصل به آن نصب شده اند،از تجهیزات محافظ اضافه بار می توان به عنوان قطع كننده های جریان بهره گرفت.
زمین كردن تجهیزات
در مواقعی كه تابلو برق تجهیزات استخر در داخل ساختمان قرار دارد،در نظر گرفتن یك سیم عایقكاری شده برای اتصال تجهیزات به زمین الزامی است.
در آن دسته از تاسیسات الكتریكی كه تابلو برق با فاصله از تجهیزات الكتریكی قرار دارد سیم نول(خنثی)و سیم تجهیزات هر دو به تابلو برق استخر متصل نمی شوند.در عوض،سیم زمین تجهیزات كه از جنس آلومینیوم یا مس است،مستقیما به الكترود زمین سازه استخر متصل می گردد.
شكل 14
زمین كردن ،همبند كردن و محافظ عیب اتصال زمین
در استخرها ،آبنماها،جكوزی ها یا تاسیسات مشابه زمین كردن تجهیزات الكتریكی و همبند كردن تمامی اجزای رسانای موجود در سازه تضمین كننده ایمنی كاربران در هنگام استفاده از استخر خواهد بود.
اتصال صحیح تجهیزات الكتریكی به زمین از بروز مشكلاتی مانند شوك الكتریكی جلوگیری به عمل می آورد و در صورت عیب اتصال زمین به دلیل وجود مسیر موثر جریان عیب اتصال زمین،جریان الكتریكی از این مسیر عبور می كند و به این ترتیب تجهیزات محافظ اضافه بار به سرعت فعال شده و جریان برق مدار را قطع می كنند.
مسیر موثر جریان عیب اتصال زمین عبارت است از یك مسیر عبور جریان الكتریكی دائمی با امپدانس پایین كه به منظور هدایت جریان الكتریكی در شرایطی كه در سیم كشی متصل به بین منبع تغذیه عیب اتصال زمین وجود دارد،طراحی و اجرا می شود.


زمین كردن
تجهیزات الكتریكی استخرها شامل تاسیسات روشنایی،جعبه های تقسیم و ترانسفورمرها معمولا مجهز به ترمینال های مخصوص برای اتصال تجهیزات با سیم زمین 8AWGهستند.
تجهیزاتی كه بر مبنای استاندارد NEC680.6باید با استفاده از سیم های رسانای عایق كاری شده به زمین متصل شوند عبارتند از:
-تاسیسات روشنایی زیر آبی به استثنای آن دسته از سیستم های ولتاژپایین كه با ولتاژ كاركرد آنهاV 15و كمتر است.
تجهیزات الكتریكی نصب شده در فاصلهm(5ft) 1.5از جداره داخلی كاسه استخر یا مخازن نگهدارنده آب
-پمپ های گردش آب و تجهیزات الكتریكی مرتبط با آنها
-جعبه های تقسیم
-محفظه ترانسفورمرها برای تاسیسات روشنایی زیر آبی با ولتاژv12
-رله های عیب اتصال زمین
-تابلو برق هایی كه زیر مجموعه ای از تابلو برق اصلی ساختمان هستند و برای تامین برق تجهیزات الكتریكی استخر مورد استفاده قرار می گیرند.

همبند كردن
نكته ای كه در ابتدا باید مورد اشاره قرار گیرد آن است كه همبند كردن اجزای رسانا با اتصال آنها به زمین یكسان نیست.در استاندارد NEC680.26 برای روشن كردن مساله تصریح شده است كه برای همبند كردن اجزای فلزی استفاده از سیم های مسی 8AWGیا بزرگ تر و امتداد آن ها تا تابلو برق های با فاصله،تجهیزات برق رسانی یا الكترودها ضرورتی به همراه ندارد.
تامین یكپارچگی
برای همبند كردن اجزای فلزی بر خلاف آن چیزی كه درباره زمین كردن مدارهای الكتریكی گفته شد،ضرورتی برای ایجاد یك مسیر موثر جریان عیب اتصال زمین وجود ندارد.
همبند كردن عبارت است از اتصال اجزای فلزی به یكدیگر به منظور یكپارچگی الكتریكی و مكانیكی آنها با یكدیگر كه اغلب با استفاده از سیم های رسانایی انجام گیرد كه اصطلاحا به آنها پل گفته می شود.
اجزای فلزی سازه استخر
اجزای فلزی استخر شامل آرماتورهای فولادی كه در استخرهای بتنی مورد استفاده قرار می گیرند،پوسته استخرهای فلزی كه به وسیله پیچ یا جوشكاری به یكدیگر متصل می شوند.نردبان های فلزی،تكیه گاههای سكوی شیرجه،كفشورها و خطوط تخلیه،لوله های ورود و خروج آب و سایر اتصالات و اجزای فلزی مرتبط با استخر باید با یكدیگر همبند شوند.همبند كردن اجزای فلزی مجزا و كوچك ضرورتی به همراه ندارد.


تجهیزات الكتریكی:
الكتروموتورها،تجهیزات الكتریكی روكش استخرها و سایر تجهیزات الكتریكی مرتبط با آنها نیز باید همبند شوند.گرمكن های استخر نیز باید بر مبنای معیارهای استاندارد NEC680.26(E)همبند شوند.الكتروموتور پمپ گردش آب استخر و تجهیزات مرتبط با آن نیز باید همبند شوند.الكتروموتور پمپ گردش آب استخر و تجهیزات مرتبط با آن نیز باید همبند شوند،مگر در صورتی كه از دو لایه عایق تشكیل شده باشند.
مدارهای سیم كشی فلزی و تجهیزات مرتبط با آن ها
در صورتی كه فاصله معابر فلزی سیم های برق،كابل های با روكش فلزی،لوله های فلزی،حصارها و نرده های محافظ فلزی و سایر اجزای فلزی ثابت از جدار داخلی كاسه استخر حداكثرm(5ft) 1.5یا فاصله عمودی آن ها از بالاترین سطح آب در كاسه استخر،كف حاشیه دور استخر و سكوی شیرجه حداكثرm(12ft)3.7 است،اجزای یاد شده باید همبند شوند.در مواقعی كه اجزای ثابت یاد شده توسط یك مانع دائمی از سازه استخر مجزا می شوند ،نیازی به همبند كردن آنها نخواهد بود.به این معنی كه آن دسته از تجهیزات فلزی كه در داخل ساختمان ،موتورخانه،پاركینگ مجموعه یا سایر فضاهای محبوس از این دست قرار می گیرند،حتی اگر فاصله آنها از جدار داخلی كاسه استخر كمتر ازm 1.5نیز باشد ،نیازی به همبند كردن ندارند.


شبكه همبند مشترك

تمامی تجهیزات و اجزای فلزی كه پیش از این مورد اشاره قرار گرفت،بایدبا استفاده از یك سیم مسی رسانا با حداقل اندازه AWG8در یك شبكه مشترك همبند شوند.در اكثر مواقع،آرماتورهای فولادی كه در استخرهای بتنی مورد استفاده قرار می گیرند،آبنماهای تزیینی،یا سایر مخارن و حوضچه های ذخیره آب به وسیله یك شبكه مشترك همبند می شوند.البته برای همبند كردن اجزای فلزی سایر انواع استخرهای نیز باید تمهیدات مناسبی در نظر گرفته شود.
رله عیب اتصال زمین
در تمامی تجهیزات الكتریكی كه فهرست آن ها در ادامه این بخش ذكر شده است،تجهیز مدار به رله عیب اتصال زمین برای حفظ ایمنی افراد الزامی است:
-تاسیسات روشنایی ولتاژبالا(V125 )زیر آب
-پریزهای برقV 125كه در فاصلهm(5-20ft) 6-1.5از جداره داخلی استخر قرار دارند.
جداره داخلی كاسه استخر قرار دارند.همچنین تمامی پریزهای برق تكیv 125وv250باید مجهز به سیستم اتصال زمین بوده و از نوع قفل شونده باشند.
-مدار الكتریكی روكش های برقی استخرها
اآنها ستخرهای روزمینی و موقتی
در استانداردهای NECوNFPA،استخرهای روزمینی در گروه سازه های موقت دسته بندی شده اند و مدارهای الكتریكی آنها باید بر مبنای معیارها و ضوابط مربوط به این گروه از سازه هادر نظر گرفته شود.
طبق استاندارد،پریز برق مربوط به تمامی استخرهای رو زمینی و موقتی باید مجهز به رله عیب اتصال زمین باشند.ضمن آنكه برای همبند كردن این استخرها نیز معیار و ضابطه خاصی مشخص نشده است.
نوع پریزی كه برای تامین برق این نوع استخرها مورد استفاده قرار می گیرد می توانند ار نوعgfci،پریط برق معمولی متصل به یك پریز GFCIیا پریز برق مجهز به قطع كننده مدارGFCIباشد.
سایر تجهیزات الكتریكی استخرها
گرمكن های الكتریكی
بر مبنای استاندارد NECاستفاده از گرمكن های الكتریكی برای گرم كردن كف دور تادور كاسه استخر مجاز است.البته گرمكن های الكتریكی را نمی توان برروی استخر نصب كرد.استفاده از كابل های گرمایش تشعشعی كه در كاربردهایی مانند ذوب برف مورد استفاده قرار می گیرند به صئرت توكار در زیر كف استخرها امكان پذیر نیست.زیرا:
1-تجهیزات گرمایشی الكتریكی در وضعیت كاركرد متداول ،در معرض جریان نشتی زیادی هستند.
2-در صورت ساییده شدن عایقكاری تجهیزات الكتریكی،احتمال وارد شدن شوك الكتریكی به شناگرانی كه با پای خیس از حاشیه استخر عبور می كنند بسیار زیاد است.
معیارهای نصب گرمكن های الكتریكی در كف استخرها عبارتند از:
-گرمكن های تشعشعی:این نوع گرمكن ها باید در فاصله افقی حداقلm1.5از جداره داخلی كاسه استخر و فاصله عمودی حداقلm3.7از سطح تراز حاشیه استخر نصب شوند.
-واحدهای گرمایی:واحدهای گرمایی یا یونیت هیترها علاوه بر كوئل گرمایی مجهز به یك فن نیز هستندو باید از نوع كاملا بسته یا محافظت شده باشند.
این واحدها همچنین باید در فاصله افقی حداقلm1.5از جداره داخلی كاسه استخر نصب شوند.برق مورد نیاز برای به كار انداختن فن واحدهای گرمایی را می توان با استفاده از یك دو شاخه و پریز تامین كرد.
روكش های الكتریكی استخر
معیارهای مربوط به روكش های الكتریكی استخرها در استانداردNEC680*27مطرح شده است .از جمل اصلی ترین مزایای به كارگیری روكش استخرها می توان به موارد زیر اشاره كرد:
1-افزایش ضریب ایمنی افراد به ویژه كودكان و جلوگیری از ایجاد حادثه برای آنها
2-كاهش تلفات گرمایی آب در مواقعی كه استخر مورد استفاده قرار نمی گیرد.
3-به حداقل رساندن ورود اشیای خارجی مانند برگ درختان وآلودگی ها برای مواقعی كه استخر برای یك دوره زمانی طولانی استفاده نمی شود.



4-جلوگیری از منجمد شدن آب استخر در روزهای بسیار سرد زمستان
ملاحظاتی كه باید در هنگام نصب روكش های الكتریكی استخرها در نظر گرفته شودرا می توان در موارد زیر خلاصه كرد:
-موتورهای الكتریكی،كنترل كننده ها و سیم كشی مربوط به آنها نباید در فاصله كمتر ازm 1.5از جداره داخلی كاسه استخر قرار داشته باشند.مگر در مواردی كه اجزای یاد شده توسط یك دیوار،روكش یا مانع دائمی از جداره داخلی استخر جدا شده باشند.كنترل كننده های موتور روكش استخر نیز باید در محلی قابل رویت از استخر نصب شوند.
-موتورهای الكتریكی در سطحی پایین تر از سطح تراز كف قرار می گیرند باید از نوع ضد آب و با محفظه كاملا بسته باشند.
-پریزهای برقی كه برای تامین برق مورد نیاز تجهیزات یاد شده مورد استفاده قرار می گیرندباید در فواصل حداقلm(10ft) 3از جداره داخلی استخر نصب شوند.در صورتی كه پریزهای برق از نوع تكی و قفل شونده بوده و به زمین متصل شده باشند ،می توان حداقل فاصله آن ها تا جداره داخلی كاسه استخر را تا m(5ft)1.5نیز كاهش داد.
-تمامی موتورهای الكتریكی و كنترل كننده های مربوط به روكش های الكتریكی استخر باید مجهز به رله عیب اتصال زمین باشند.



جكوزی ها

اولین و مهم ترین شباهت استخرها و جكوزی ها آن است كه هر دوی آنها به منظور نگه داری آب برای یك دوره زمانی نسبتا طولانی طراحی و ساخته می شوند.در حال حاضر بسیاری از جكوزی های كوچك بر خلاف استخرها به صورت واحدهای یكپارچه و پیش ساخته موجود به فروش می رسند كه این مساله كار را بسیار ساده تر كرده است.
كلید اضطراری:به طور كلی،جكوزی ها باید مجهز به كلید محلی قطع كننده جریان باشند كه در مواقع اضطراری (مانند كشیده شدن موی بلند افراد با شدت زیاد به سمت دریچه تخلیه)امكان خاموش كردن الكتروموتور وجودداشته باشند.كلید قطع اضطراری باید در فاصلهm(5ft) 1.5از جكوزی قرار داشته بوده و امكان دسترسی كاربران به آن وجود داشته باشد.
پریزهای برق:برای تمامی جكوزی هایی كه در خارج از ساختمان به صورت سرباز اجرا می شوند،باید حداقل یك پریز برقv 125،A15یاA20مربوط به مدار انشعاب عمومی در فاصلهm 3-1.5از جداره داخلی جكوزی در نظر گرفته شود.
تاسیسات روشنایی:معیارها و ضوابطی كه باید برای نصب تاسیسات روشنایی دائمی جكوزی ها در نظر گرفته شود.دقیقا همانند چیزی است كه در مورد تاسیسات روشنایی دادمی در استخرها مطرح شد.همچنین علاوه بر این تاسیسات،در استخرهای موقتی می توان از تاسیسات روشنایی استاندارد به همراه دو شاخه استفاده كرد.
زمین كردن و همبند كردن اجزا:تمامی تجهیزات الكتریكی كه در فاصله 1.5متر از جداره داخلی جكوزی قرار دارند باید به زمین متصل شده و با تمامی تجهیزات الكتریكی مرتبط به سیستن گردش آب همبند شده باشند.تمامی اجزای فلزی موجود در جكوزی كه در فاصله 1.5متر از جداره داخلی جكوزی قرار دارند باید از طریق اتصال مستقیم فلز به فلز یا با استفاده از پل همبند كننده به صورت سیم مسی AWG8 با یكدیگر همبند شوند.
درجه حفاظت
درجه حفاظت كه اختصارا به صورتIP3بیان می شود.درجه حفاظت تجهیزات الكتریكی مانند الكتروموتورها ،لامپ ها،پریزها،گرمكن های الكتریكی وغیره بر اساس استاندارد كمیسیونIECتعریف می شود.طبق استاندارد اروپایی EN،درجه حفاظت تمامی تاسیسات روشنایی مورد استفاده در استخرها باید با معیارهای استانداردEN60598مطابقت داشته باشد.
تامین روشنایی استخرها
تامین روشنایی استخرها از جمله مسایلی است كه باید بر مبنای سرپوشیده یا سرباز بودن انجام گیرد.استخرهای سرباز اساسا در طول روز نیازی به استفاده از تاسیسات روشنایی ندارند.بنابراین صرفا در هنگام شب است كه باید روشنایی كافی در داخل استخر،اطراف و مسیر عبور شناگران وجود داشته باشد .اما در استخرهای سرپوشیده به دلیل معماری ساختمان در طول روز برای تامین نور از تاسیسات روشنایی و نور طبیعی استفاده می شود.

دمای رنگ
رنگ خروجی از لامپ های مختلف در درجه اول به میزان گرم یا سرد بودن لامپ بستگی دارد.اساسی ترین عاملی كه بر رنگ نور خروجی از لامپ تاثیر گذار است دمای داخل لامپ در حین كاركرد است كه این دما به طور معمول بر حسب كلوین اندازه گیری می شود.
به طور كلی رنگ نور خروجی از وسایل روشنایی و منابع تولید نور (گرم)بیشتر به رنگ زرد یا نارنجی تمایل دارد و هرچه دمای منبع تولید نور كمتر شود شدت رنگ زرد و نارنجی آن نیز بیشتر می شود.در مقابل،رنگ نور خروجی از وسایل روشنایی و منابع تولید نور (سرد)بیشتر به رنگ آبی تمایل دارد كه با افزایش دمای منبع نور شدت آن نیز افزایش می یابد.برای مثال نور خروجی از یك لامپ فلورسنت با نور سفید در دمای تقریبیk 4100به آبی متمایل می شود،در حالی كه رنگ نور خروجی از چنین لامپی دردمای تقریبی k3000 به زرد متمایل می شود.
تامین روشنایی استخرهای سرپوشیده
همانطور كه پیش از این نیز گفته شد ،بسیاری از استخرها به دلیل نوع كاربری اساسا به صورت سرپوشیده ساخته می شوند.
بخش عمده ای از روشنایی مورد نیاز استخرهای سر پوشیده در طول روز را می توان با استفاده از نور طبیعی تامین كرد.در سال های اخیر با افزایش هزینه انرژی مصرفی،توجه بسیاری از طراحان به بهره گیری هرچه بیشتر از نور خورشید برای روشن كردن ساختمان در طول روز معطوف شده است.
به این ترتیب می وان بخشی از هزینه های جاری استخرها را كاهش داد.
در استخرهای سرپوشیده تاثیر متقابل معماری استخر و وضعیت روشنایی داخل یك رابطه دو سویه است كه با توجه به آن می توان بخش عمده ای از روشنایی مورد نیاز فضای داخل استخر در طول روز را با استفاده از نور طبیعی تامین كرد.
به عنوان یك قاعده كلی،تمامی استخرهای سرپوشیده كه نور طبیعی برای روشن كردن فضای داخل آنها كافی نیست یا استخرهای سرپوشیده یا سربازی كه در هنگام شب مورد استفاده قرار می گیرند،باید مجهز به تاسیسات روشنایی مناسبی باشند كه استخر و فضای پیرامون آن شامل كاسه استخر،كف،جداره ها ،نرده های محافظ،فضای پیرامون استخر،مسیرهای عبور و غیره را به خوبی و بدون ایجاد نور خیره كننده و آزاردهنده روشن كند.

ارزیابی شدت روشنایی
اصولا شدت روشنایی در هر مكان بر مبتای معیارهای مختلفی تعیین می شود كه مهمترین آنها عبارتند از:
-كاربری محل
-سن افرادی كه در آن محل حضور دارند.
-اهمیت سرعت و دقت در كارهای انجام شده توسط افراد حاضر در محل نكته ای كه همواره باید در هنگام طراحی تاسیسات روشنایی مورد توجه قرارگیرد آن است كه شدت نور منتشر شده در محیط نباید از مقدار مورد نیاز بیشتر باشد،چرا كه روشن كردن محیط بیش از مقداری كه مورد نیاز است جط اتلاف انرژی سود دیگری را در پی ندارد.در سالیان گذشته به دلیل عدم رعایت ملاحظات مربوطه و نبود محدودیت های انرژی،اهمیت چندانی به سیستم روشنایی ساختمان و شدت نور منتشر شده در داخل آن داده نمی شد.


روشنایی در استخرهای خانگی

برای استخرهای سرپوشیده خانگی كه افراد صرفا برای تفریح و استراحت از آنها استفاده می كنند،توجه طرا بیشتر به جنبه های تزیینی ،زیبایی و آرامش بخش بودن محیط داخل معطوف می شود.استفاده از چراغ های رنگی و تزیینی در داخل كاسه استخر و فضای پیرامون آن می تواند ایده مناسبی باشد و فضای آرام بخشی را در هنگام شب برای كاربران ایجاد نماید.
در اكثر استانداردها برای این رده از استخرها،حداقل مقدار شدت روشنایی به عنوان یك الزام مطرح نشده است.بلكه صرفا حفظ ایمنی شناگران و جلوگیری از به خطر افتادن جان آنها مورد اشاره قرار گرفته است.
روشنایی در استخرهای سرپوشیده عمومی
بر مبنای آیین نامه های اجرایی تمامی استخرهای عمومی و تفریحی مجاز به فعالیت پس از غروب آفتاب هستند باید شرایط زیر را داشته باشند:
-برایاستخرهای سرباز یا سرپوشیده ،استخر باید مجهز به چراغ های زیر آبی یا چراغ های مناسبی در فضای پیرامون یا هردوی آنها باشد،به طوری كه تمام قسمت های كاسه استخر و معابر پیرامون آن به وضوح برای تمامی افراد قابل رویت باشد.
شدت روشنایی مورد نیاز در استخرهای با كاربری مختلف با یكدیگر متفاوت است.در استخرهای عمومی و تفریحی ،طراح تاسیسات روشنایی انتخاب های بسیار گسترده تری دارد.
به طوری كه شدت روشنایی مورد نیاز در سطح آب و حاشیه پیرامون استخر معمولا بینlux540- 215 است كه برای تامین شدت روشنایی یاد شده می توان از انواع چراغ های آویز و زیر آبی با رنگ های مختلف استفاده كرد.شدت روشنایی در موتورخانه استخرها در كف موتورخانه بایدlux 320باشد.
روشنایی در استخرهای قهرمانی
تامین روشنایی مورد نیاز به ویژه در استخرهای قهرمانی از اهمیت بالایی برخوردار است چرا كه در چنین رقابت هایی رعایت دقیق معیارها كه یكی از آنها شدت روشنایی است اهمیت بسیار زیادی دارد.در رقابت های بین المللی فاصله رقبا در حد دهم و صدم ثانیه است .بنابراین برای قضاوت صحیح این رقابت ها تاسیسات روشنایی باید با دقت بسیار زیادی طراحی شوند.
بر مبنای استاندارد فدراسیون شنا حداقل روشنایی در فاصلهm 1بالاتر از سطح آب استخر برای رقابت های بین المللی و المپیك باید lux500باشد.


طراحی تاسیسات روشنایی در استخرها

در تمامی استخرها ،به ویژه استخرهای سرپوشیده انتخاب صحیح نوع و محل نصب تاسیسات ،علاوه بر افزایش جلوه طاهری استخر ،هزینه اجرا و نگهداری از آنها را نیز كاهش می دهد.بنابراین طراحی صحیح تاسیسات روشنایی استخرها از اهمیت بالایی برخوردار است.
انتخاب تاسیسات روشنایی
-بازده تجهیزات مورد نظر
-خروجی نور لامپ ها بر حسب لومن
-میزان بازتاب نور از سطوح مختلفی كه در معرض نور ساطع شده از تاسیسات روشنایی قرار دارند.
-كاهش قابلیت نوردهی لامپ به واسطه عواملی مانند مرور زمان،كثیف شدن سطح خارجی آن و غیره.
-ابعاد سالن استخر ،ساختار و شكل كلی آن ،میزان نورگیر بودن و قابلیت استفاده از نور طبیعی.


روشنایی در استخرهای سرباز

روشنایی در استخرهای سرباز،صرفا در هنگام شب مورد نیاز خواهد بود.زراحی تاسیسات روشنایی و نحوه قرار گیری آنها در فضای استخر باید به گونه ای باشد كه تمامی قسمت های كاسه استخر،جداره ها و كف آن،تمامی سطوح پیرامون استخر تمامی سكوها ،پله ها نرده های محافظ و سكوهای شیرجه به وضوح برای تمامی افراد قابل رویت باشد.
حداقل شدت روشنایی در استخرهای روباز در هنگام شب حداقل بایدlux 110باشد.
در پایان باید گفت كه طراح تاسیسات روشنایی می تواند به هر روش ممكن و با هر ایده ای كه در ذهن دارد،نور مورد نیاز برای فضای استخر و پیرامون آن تامین كند،به شرط آن كه نداشته و موجب به خطر افتادن جان شناگران و كاهش ضریب ایمنی آنها نشود.
بنابراین اهمیت تاسیسات روشنایی در این كاربرد خاص به اندازه ای است كه چه از لحاظ ایمنی و چه به لحاظ ایجاد شرایط خوشایند برای شناگران اهمیت بسیار زیادی دارد.
انتخاب لامپ نامناسب یا ظراحی نا مناسب تاسیسات روشنایی در یك استخر تفریحی،با ایجاد شرایطی نا خوشایند برای شناگران ،تمام تلاش تیم معماری برای ایجاد محیطی هرچه مفرح تر و بهتر را بر باد خواهد داد.

مروری سریع بر مطالب این فصل
-در استخرها برای حفاظت از شناگران در برابر شوك الكتریكی معمولا از روشهایی مانند به كارگیری تجهیزات الكتریكی ولتاژپایین،تجهیز مدارهای الكتریكی به رله عیب اتصال زمین ،عایف كاری تجهیزات الكتریكی ،همبند كردن اجزای فلزی استخر و مجزا سازی تجهیزات و مدارهای الكتریكی به صورت فیزیكی استفاده می شود.
-برای كابل های هم محور و سیم كشی تلفن نیز باید حداقل فاصله m3بالاتر از استخر شنا و تخته های شیرجه رعایت شود.
-سیم كشی زیر زمینی در زیر كاسه استخرها یا در فاصله افقی1.5mاز كاسه استخر مجاز نیست .مگر در صورتی كه سیم كشی برای تامین برق مورد نیاز تجهیزات الكتریكی كاسه استخر اجرا شده باشد.
-در صورتی كه پریز از نوع تكی متصل به زمین ،قفل شونده و مجهز به رله عیب اتصال زمین باشد،به این منظور می توان پریز برق را در فاصله حداقل 1.5mاز جداره داخلی كاسه استخر قرار داشته باشد.
-در استخرهای سرپوشیده،تاسیسات روشنایی یا فن های سقفی را نمی توان در فاصله عمودی 3.7m(12ft) از بالاترین سطح آب استخر یا فاصله افقی 1.5m(5ft)از جداره داخلی كاسه استخر نصب كرد.
-بهترین فاصله برای نصب تاسیسات روشنایی و تزیینی در فواصل كمتر از m2.3از بالاترین سطح آب كاسه استخر نه در ساختمان های نوساز و نه در ساختمان های قدیمی تحت هیچ شرایطی مجاز نیست.
-شدت روشنایی دز موتورخانه استخرها در كف موتورخانه باید بینlux320 -215باشد.
-بر اساس استانداردFINA ،حداقل شدت روشنایی اختصاصی برای استخرهای قهرمانی ،شامل استخرهای مشابقات شنا و استخرهای برگزاری بازی های آبی مانند واتر پولو در محدوده سكوی شروع ،مرز زمین مسابقه،و نقطه پایان نباید ازlux 600كمتر باشد.
-استخرهای ویژه مسابقات المپیك به دلیل اهمیت داوری ،فیلم برداری و غیره،شدت روشنایی اختصاصی كاسه استخر در فاصله قائم m(3.28ft)1از سطح آب نباید ازlux 1500كمتر باشد.


فصل سوم:
تهویه مطبوع استخرها


یكی از مسایل مهمی كه در مراحل اولیه استخرها مورد توجه قرار می گیرد،سرپوشیده و یا سر باز بودن استخر است.به عنوان یك قاعده كلی ،چه در استخرهای سرباز و چه در استخرهای سرپوشیده هدف نهایی كارفرما آن است كه مجموعه در اكثر اوقات سال قابل استفاده باشد.در مناطق گرمسیر ،استخرها و پارك های آبی معمولا به صورت سرباز ساخته می شوند و شرایط مطلوب محیط آنها بر مبنای شرایط آب و هوایی منطقه تامین میشود.
در بحث تهویه مطبوع استخرها همانند تمامی مكان های محبوس،برای تامین شرایط مطلوب هوای داخل سالن چهار عامل دمای هوا،رطوبت نسبی هوا،جریان هوا و كیفیت هوای سالن باید در محدوده مطلوبی باشد.
در استخرها به دلیل محیط بسیار مرطوب ،تامین چهار عامل یاد شده باید با در نظر گرفتن رطوبت نسبی ،دمای هوا،دمای آب استخر و كیفیت هوای داخل صورت پذیرد.از میان عوامل ذكر شده رطوبت نسبی بیش از سایر عوتمل مشكل ساز و مهم است.چرا كه بالا بودن رطوبت نسبی هوا نه تنها شرایط آسایش و سلامت شناگران را از بین می برد،بلكه در دراز مدت صدمات جبران نا پذیری را به سازه ساختمان و تجهیزات موجود در آن وارد می كند.

بنابراین هدف نهایی طراح باید تامین شرایط زیر باشد:
-شرایط آسایش شناگران و تامین محیطی سالم برای آنها
-كنترل رطوبت نسبی
-تامین كیفیت مطلوب هوای داخل
-كنترل تقطیر بخار آب در داخل استخر


اولین نكته ای كه باید مورد اشاره قرار گیرد آن است كه به استثنای استخرهای قهرمانی با جایگاه مخصوص تماشاگران،در سایر استخرها به ندرت برای سرد كردن فضای داخل از سیستم های سرمایش هوا استفاده شود.علت این مسئله نیز كاملا مشخص است.چرا كه مادامی كه افراد در داخل استخر مشغول شنا كردن هستند،آب استخر مانند یك محیط واسطه انتقال حرارت عمل كرده و گرمای بدن شناگران را تا حدودی می گیرد و در مجموع بدن به وضعیت تعادل حرارتی می رسد.با خارج شدن شناگر از داخل آب نیز ،حتی با كوچكترین نسیمی افراد دچار لرز می شوندچرا كه با جریان یافتن هوا بر روی پوست ،آب روی پوست تبخیر می شود.



به طور كلی ملاحظاتی كه باید برای طراحی سیستم تهویه مطبوع استخرهای سر پوشیده مورد توجه قرار گیرد را می توان در موارد زیر خلاصه كرد:
-كنترل رطوبت فضای داخل
-گرمایش هوای استخر
-تعیین نرخ تهویه مورد نیاز به منظور تامین كیفیت مناسب هوای داخل
-چگونگی توزیع هوا در فضای داخل استخر
-طراحی كانال و محل قرار گیری دریچه های توزیع هوا


كنترل رطوبت

به زور كلی بدن انسان نسبت به تغییرات رطوبت نسبی بسیار حساس است.نوسانات رطوبت نسبی هوا ،خارج از محدوده چهل تا شصت درصد احتمال رشد باكتری ها ،قارچ ها و كپك ها را نیز افزایش می دهد كه نتیجه آن كاهش كیفیت هوای داخل استخر است.
برای افرادی كه در داخل استخر شنا می كنند ،رطوبت نسبی پنجاه تا شصت درصد بیشترین اسایش را به همراه خواهد داشت.در صورتی كه رطوبت نسبی كمتر از پنجاه درصد باشد ،نرخ تبخیر آب از سطح پوست افزایش می یابد كه موجب احساس سرمای ناخوشایند برای شناگران می شود كه تازه از آب خارج شده اند.
رطوبت نسبی بیش از شصت درصد نیز احتمال رشد قارچ ها و كپك ها در محیط داخل استخر،سرعت تقطیر بخار آب بر روی سطوح داخلی و تخریب سازه و تجهیزات موجود در استخر را افزایش می دهد.
در تمامی استخرهای سرپوشیده ،رطوبت نسبی به دو دلیل زیر در محدوده پنجاه تا شصت درصد نگه داشته و معمولا به زیر پنجاه درصد كاهش داده نمی شود:
-در رطوبت نسبی كمتر از پنجاه درصد ،به دلیل تبخیر سریع آب از روی پوست ،شناگرانی كه از آب خارج می شوند احساس سرمای نا خوشایندی می كنند.
-صرف نظر از سایر عوامل ،در استخرها به دلیل تبخیر دائمی آب از كاسه استخر و شرایط بسیار مرطوب داخل،كاهش رطوبت نسبی فضای داخل به زیر چهل درصد مستلزم صرف هزینه بسیار زیادی است.در حالی كه رطوبت نسبی بالای پنجاه درصد با صرف هزینه ای منطقی و قابل قبول امكان پذیر است.





محاسبه بار استخر ها
محاسبه بار نهان در استخرها دقیقا مانند سایر ساختنمان ها است. به طور كلی در استخرها سه منبع برای تولید رطوبت وجود دارد:
1-بار نهان داخلی ناشی از تبخیر آب استخر
2-بار نهان ناشی از حضور شناگران
3-بار نهان هوای خارج كه برای تهویه استخر مورد استفاده قرار می گیرد.
بار نهان داخلی
بار نهان داخلی در استخرها در نتیجه تبخیر آب از كاسه استخر و محیط های مرطوب پیرامون آن ایجاد می شود.شرایط استخرها به گونه ای است كه بار نهان داخلی بخش عمده ای از بار نهان كل را به خود اختصاص می دهد.میزان موثر بودن كنترل رطوبت بر وضعیت كلی استخرها تا حد زیادی به ارزیابی صحیح نرخ تبخیر آب در استخر بستگی خواهد داشت.
به كارگیری روكش برای استخرها در مواقعی كه مورد استفاده قرار نمی گیرد به میزان چشم گیری نرخ تبخیر آ ب را كاهش می دهد.


برای محاسبه نرخ تبخیر آب در استخرها ،عوامل زیر باید در نظر گرفته شود:
1-سطح آزاد آب استخر
2-دمای آب استخر
3-دمای هوای استخر
4-رطوبت نسبی هوای داخل
5-جریان هوای روی سطح آب
6- میزان تلاطم آب و ضریب فعالیت شناگران

سطح آزاد آب استخر:هرچه سطح استخر بیشتر باشد نرخ تبخیر آب نیز به همان نسبت بیشتر است.البته عواملی مانند،عمق،شكل و حجم كل آب استخر هیچ تاثیری بر سرعت تبخیر آب استخر ندارد.بلكه تنها سطح آزاد آب كه با هوا در تماس است در این رابطه تاثیر گذار است.


دمای آب استخر:دمای آب استخر و تاثیر متقابل آن بر دمای هوای فضای داخل یكی از تاثیر گذارترین عوامل در زمینه مقدار كل سرعت تبخیر آب است.با كاهش دمای هوای استخر نسبت به دمای آب ،نرخ تبخیر آب به میزان چشمگیری افزایش پیدا می كند.به منظور كاهش نرخ تبخیر،دمای هوا باید به اندازه 2-1درجه سانتی گراد بالاتر از دمای آب باشد.
دمای هوای استخر:برای به حداقل رساندن سرعت تبخیر آب ،دمای هوای استخر باید چند درجه ای بالاتر از دمای آب باشد.به منظور كاهش نرخ تبخیر آب استخر و جلوگیری از القای احساس سرما در بدن افراد حاضر در استخر ،دمای هوا در استخرهای عمومی باید به اندازه 2-1درجه سانتی گراد بالاتر از دمای آب نگه داشته شود.
در استخرها برای كنترل دمای آب و هوای استخر از دو ترموستات استفاده می شود.به طوری كه برای كنترل دمای هوای استخر از یك ترموستات و برای كنترل دمای آب آن از یك ترموستات دیگری استفاده می شود.به ترموستات هایی كه برای كنترل دمای آب مورد استفاده قرار می گیرند اصطلاحا آكوستات گفته می شود.این نوع ترموستات ها مجهز به حسگر مستغزق هستنند و معمولا در دامنه دمایی c132-38‍ كاربرد دارند.


به عنوان یك قاعده كلی در نظر داشته باشید كه هرچه رطوبت نسبی استخر در محدوده پایین تری نگه داشته شود،سیستم تهویه باید مدت زمان بیشتری كار كند كه نتیجه آن افزایش هزینه های جاری سیستم خواهد بود.در مواقعی كه معیارهای طراحی هوا و آب استخر تامین می شود،برای خارج كردن گرمای اضافی فضای داخل می توان در كنار سیستم تهویه اصلی ،از فن های تخلیه نیز استفاده كرد.


-جریان هوای روی سطح آب
یكی از عوملی كه نرخ تبخیر آب استخر را تحت تاثیر قرار می دهد ،در استخرهای سرباز سرعت باد و در استخرهای سرپوشیده جریان هوایی است كه از سطح آب استخر عبور می كند.با كاهش جریان هوای كه مستقیما از روی سطح آب عبور می كند،سرعت تبخیر آب نیز كاهش پیدا می كند.


روش های رطوبت گیری
به طور كلی رطوبت گیری از هوا به یكی از دو روش زیر امكان پذیر است:
1-رطوبت گیری با استفاده از نمك های جاذب رطوبت
2-رطوبت گیری با استفاده از سطوح سرد(سیستم های رطوبت گیری مكانیكی)

نمك های جذب رطوبت مانند سیلیكات ها تمایل بسیار زیادی به جذب رطوبت دارند.این نمك ها پس از جذب رطوبت به وضعیت اشباع رسیده و قابلیت جذب خود را از دست می دهند و برای استفاده مجدد باید آنها را به نحوی احیا كرد.

یكی از روش های احیای مواد جاذب رطوبت استفاده از تجهیزات متخلخل و گرمایش است.
چرخ لانه زنبوری یكی از تجهیزات رطوبت گیری به شمار می رود كه سطحی آغشته به سیلیكاژل دارد.با قرار گیری این وسیله در برابر مسیر عبور هوا،رطوبت موجود در آن جذب می شود.
ین چرخ كه از ورق های جاذب ودر ضخامت های مختلف ساخته می شود ،به وسیله یك الكتروموتور به گردش در می آید و همزمان هوای مرطوب از میان روزنه های آغشته به سیلیكاژن آن عبور می كند.


یكی از متداولترین روش های رطوبت گیری در سیستم های تهویه مطبوع ،رطوبت گیری با استفاده از كوئل سرمایی است.در این روش با عبور هوای مرطوب از روی كوئل سرد دستگاههای هوا رسان یا كوئل های انبساط مستقیم ،رطوبت موجود در آن تقطیر شده ودر عمل فرآیند رطوبت گیری رخ می دهد.

یكی از كاربرد های سیستم های رطوبت گیری مانیكی در استخرهای سرپوشیده است.مزیت عمده این سیستم ها آن است كه گرمای نهان ومحسوس و گمای تولید شده به واسطه كاركرد كمپرسور سیستم را می توان در هر یك از بخش های مجموعه كه نیاز به گرما دارد مورد استفاده قرار داد.

 



ابراهیم دانشی : با سلام و تشکر فراوان
نظر شما
نام :  
پست الکترونیکی :  
نظر شما :  

دوره آموزش جامع نرم افزار 3DSMAX دوره آموزش جامع نرم افزار 3DSMAX
پس از اتمام این دوره هنرجو به تمام آنچه برای اجرای یک پروژه معماری، صنعتی، گرافیکی و یا عمرانی, شهرسازی, تبلیغاتی در محیط 3ds max نیاز است دست می یابد

ادامه ...
دوره آموزش پلاگین قدرتمند VRAY دوره آموزش پلاگین قدرتمند VRAY
در پایان دوره ، هنرجویان گرامی به بالاترین سطح ممکنه از مباحث تئوری تا مباحث عملی رسیده و قادر می باشند که هر فایل مربوطه را با بهترین نوع کیفیت و درح...

ادامه ...
دوره آموزش جامع POST PRODUTION دوره آموزش جامع POST PRODUTION
در پایان دوره هنرجو اثر هنری خود را به بالاترین سطح کیفیت رسانده و همچنین دانشجویان رشته معماری ,دکوراسیون داخلی و ... به راحتی می توانند نمونه کارهای...

ادامه ...
نمونه کارهای 3Dsmax & Vray هنرجویان نمونه کارهای 3Dsmax & Vray هنرجویان
در این قسمت می توانید برخی از نمونه کارهای هنرجویان استاد جوشن که در دوره های آموزشی شرکت و جذب بازار کار شده اند را مشاهده کنید...

ادامه ...